فصل در صفت انواع آهن و خواصّ آن « 1 » از گوهرهاء گداختنى هيچ خلق را نافع‌تر از آهن نيست ، چه بىآهن هيچ كار و صناعت نتوان كرد . و بهترين انواع آن باشد كه بغايت سفيد و سخت بود ، و دو طبع نباشد . « و از آهن بصنعت پولاد حاصل مىكنند « 2 » » . و پولاد نيز انواع است . نوعى از آن ( را ) « 3 » بلارك مىخوانند . و بلارك آن باشد كه درو جوهرى باشد سفيد مسلسل « 4 » . و بسيارى از ( شمشيرهاى ) بلارك باشد كه بوقت كار فرمودن بسبب خشكى بشكند . و نوعى ديگر است از آهن هندى كه آن را روهينا گويند . و جوهر آن باريك باشد و ريزه ، ( و ) بوم آن سبز باشد . و نوعى ديگر است در ديار « 5 » فرنگ كه از آن شمشيرها كنند . و ( آن ) آهنى است بغايت سفيد ، و نرم ، و برّان . چنان كه آهن در زير ضربت آن البته پاى ندارد . شمشير آن را در مىپيچند « 6 » چون كاغذ .

--> ( 1 ) - ع : و منافع او ( 2 ) - تنها در - ع - است ( 3 ) - م : از آن را ( 4 ) - ع : آن بود كه درو جوهرى سفيد مسلسل بود ( 5 ) - م : در درياى ( 6 ) - ع : درمىپيچد .