خواجه نصير الدين الطوسي

مقدمهء مصحح 9

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

چه تمام كسانى كه آثار و تأليفات او را در كتابهاى خويش ياد كرده « رساله‌اى در جواهر » در جملهء تصانيف او ذكر نموده‌اند ليكن در نام رساله اختلاف كرده و هريك آن را بنامى خوانده‌اند . صلاح الدين صفدى در كتاب الوافى بالوفيات « 1 » و محمد بن شاكر در فوات الوفيات « 2 » و محمد هدايت حسين در كشف الحجب و الاستار « 3 » نامش را « كتاب الجواهر » يا « رسالة الجواهر » ضبط كرده‌اند . و حمد مستوفى در كتاب نزهة القلوب چنان كه در ديباچهء بيشتر نسخه‌هاى اين كتاب آمده است « تنسوخ‌نامه » خوانده و آن را از تأليفات خواجهء طوسى دانسته است « 4 » . حاجى خليفه در كشف الظنون در دو جا از اين كتاب ياد كرده در يك‌جا آن را « تشوق‌نامهء ايلخانى » و در جاى ديگر « تنسوقنامه » ذكر نموده كه بطور قطع و يقين « تشوقنامه » « 5 » سهو القلم است . ابو الحسن فراهانى در شرح ديوان انورى از آن به « رسالهء جوهريهء محقق طوسى » ياد كرده و در چند مورد در شرح خويش بر ديوان مطالبى از آن نقل نموده است « 6 » . و در ابتداء بعضى از نسخ كتاب « رساله در معرفت جواهر » و در بعضى ديگر از نسخ بنام « تنكسوق‌نامه » با اضافهء كافى بين نون و سين آمده كه صورت ديگرى از اين كلمه است « 7 » .

--> ( 1 ) - الوافى بالوفيات صفدى چاپ اسلامبول ج 1 ص 181 ( 2 ) - فوات الوفيات ابن شاكر ج 2 ص 150 ( 3 ) - كشف الحجب و الاستار ص 255 ( 4 ) - نزهة القلوب حمد مستوفى نسخهء خطى كتابخانهء دانشكدهء الهيات ( 5 ) - كشف الظنون چاپ اسلامبول ج 1 ستون 410 و 495 ( 6 ) - شرح مشكلات ديوان انورى صفحات 22 و 51 و 125 و 180 چاپ دانشگاه ( 7 ) - مجموعهء شمارهء 2832 كتابخانهء مركزى دانشگاه طهران