و جز بالماس او را سوراخ نتوان كرد . و ( ياقوت ) و عقيق را بخراشد « 1 » دوم : آنكه او را شعاعى باشد ، و ديگر جواهر را چنان شعاع نبود . سوم : آنكه از همه گوهرها ثقيل‌تر باشد « 2 » . چهارم : آنكه بر آتش پايدار بود . پنجم : آنكه چون بر آتش برند سفيد نمايد « 3 » ، و چون از آتش برون برند « 4 » و سرد شود ، با رنگ « 5 » خود آيد . و اين هر دو خاصيت ياقوت سرخ را بود . و اگر خواهند « 6 » كه ياقوت را « 7 » بشكنند ، و نرم كنند ، جهت داروها ( چند بار ) در « 8 » آتش بتابند . و در آب اندازند « 9 » نرم « 10 » شود ، به هاون سوده گردد . و ياقوت زرد تغيير « 11 » نيابد ( و اللّه اعلم « 12 » ) . فصل « 13 » در منافع و خواص « 14 » ياقوت حكماء هند مىگويند كه « 15 » چون ياقوت با خود دارند « 16 » از علّت طاعون ايمن « 17 » باشند . و و با بر آن‌كس كه دارد « 18 » كار نكند . و اگر ياقوت را در دهان گيرند ، بخاصيّت دل را قوّت دهد و اندوه و غم « 19 » ببرد . و تشنگى را « 20 » بنشاند . و در دهان سرد بماند « 21 » .

--> ( 1 ) - ع : و عقيق او را نخراشد - ن ، ج : و ياقوت عقيق او را بتراشد ( 2 ) - ب : نبود ( 3 ) - ع : نمايد - نسخ ديگر : بماند ( 4 ) - ب : بيرون آورند ( 5 ) - ب : بازرنگ ( 6 ) - ب : اگر خواهد - م : و اگر خواهند ( 7 ) - ( را ) در ع : است ( 8 ) - ع : دارو - باز در ( 9 ) - ب : مىافكنند - ن ، ج : مىاندازند ( 10 ) - ع : افزوده ( كه ) كه نرم ( 11 ) - ع : تغير ( 12 ) - فقط در ع : است ( 13 ) - ع : سخن ( 14 ) - ب : در خواص و منافع ( 15 ) - ( كه ) در م ، نيست ( 16 ) - ب : دارد ( 17 ) - ج ، ن : آمن ( 18 ) - ب : و يا بر آن‌كس كه دارد زهر - م : و و با بر آن كس ( 19 ) - ن ، ج : و غم را ( 20 ) - ( را ) در م : نيست ( 21 ) - ب : سرد نمايد .