مباحث آينده دربارهء حالات آن سخن خواهيم گفت - بر معانى ذهنى و اعيان خارجى چگونه است . زيرا آن‌چه بالذات در آن نظر خواهيم نمود ، نه اعيان خارجى است و نه عبارات لفظى ، بلكه معانى ذهنى است كه واسطهء ميان آن‌دواند و بحث از حالات الفاظ فقط از سر ضرورت و ناچارى است . فصل دوم : تعيين قول جازم و چگونگى تأليف آن از الفاظ مفرد در مباحث گذشته لفظ را به مفرد و مؤلف تقسيم كرديم و احوال لفظ مفرد را شرح داديم . در اين‌جا اضافه مىكنيم كه به لفظ مؤلف قول گفته مىشود . لفظ مؤلف داراى اصناف زيادى است ، مانند : الف - مؤلف به تأليف تقييدى ؛ ب - مؤلف به تأليف خبرى ؛ ج - استفهام ؛ د - تعجب ؛ ه - ندا ؛ و - قسم ؛ ز - تمنّى ؛ ح - امر ؛ ط - نهى ؛ ى - دعا و اقوال ديگرى كه در گفت‌وگوها به كار مىرود . برخى از نويسندگان در اين موضع به شمارش اين اصناف مشغول شده‌اند ، اما آگاهى از آن‌ها در اين مبحث نه مهم است و نه مفيد . ازاين‌رو ، بهتر است بحث از اين امور به مبحث صناعاتى كه پس از برهان و جدل ذكر مىشوند ، مانند خطابه و شعر واگذار شود . از ميان تأليف‌هاى فوق ، دو صنف ويژهء علوم است : 1 - تقييدى ، كه قول شارح از اين صنف است . 2 - خبرى ، كه قول جازم از اين شمار است . قول شارح مخصوص راه‌هاى به دست آوردن تصورات و قول جازم ويژهء طرق اكتساب تصديقات است . در اين مقاله احوال قول جازم بيان خواهد شد . ان شاء الله تعالى . قول جازم گفتارى است كه از اثبات يا نفى امرى خبر مىدهد . خاصيت خبر اين است كه بالذات قابل تصديق و تكذيب است ، اما ديگر قول‌ها مانند استفهام ، ندا و جز اين‌ها قابل تصديق و تكذيب نيستند ، مگر آن‌كه آن‌ها را از استفهام و ندا بودن خارج كرده با مفهوم اخبارى در نظر بگيريم . اما تأليف تقييدى به مثابهء مفردات الفاظ است ، زيرا يك لفظ مفرد به جاى آن لفظ مؤلف قرار مىگيرد .