خواجه نصير الدين الطوسي ( كوشش مصطفى بروجردى )

7

بازنگارى اساس الاقتباس ( فارسى )

درآمد كتاب شريف اساس الاقتباس اثر ارجمند حكيم قدوسى خواجه نصير الدين طوسى - رضوان الله عليه - از آثار بسيار باارزشى است كه در فن منطق و آيين انديشيدن به نثر شيرين پارسى نگاشته شده است . خواجهء بزرگوار در اين كتاب تمامى مباحث اين فن را مورد بحث و تدقيق قرار داده است . تا آن‌جا كه آگاهيم ، اساس الاقتباس گسترده‌ترين يا دست‌كم يكى از مفصل‌ترين متن‌هايى است كه به زبان پارسى در فن منطق صورى نوشته شده است . اما اين كتاب ، علىرغم ارزش فراوان آن ، تا همين سال‌هاى اخير به صورت خطى در كتاب‌خانه‌ها باقى مانده و از دسترس اهل دانش به دور بود ، تا اين‌كه استاد مدرس رضوى - كه خدايش رحمت كند - با همّتى و الا و تلاشى فراگير نسخه‌هايى چند از آن را فراهم آورد و به چاپ و نشر آن به كوشش انتشارات دانشگاه تهران اقدام كرد . از آن‌جا كه نثر پارسى در سده‌هاى متأخر ، دگرگونىها و تحولات گسترده‌اى يافته و نثر زمان ما با زمان خواجهء بزرگوار تفاوت‌هاى بسيارى پيدا كرده است ، فهم و درك مطالب اين كتاب براى دانش‌پژوهان امروزى چندان آسان نيست ، به گونه‌اى كه دشوارى متن ، رغبت و شوق مطالعهء آن را براى دانشجويانى كه در پى فهم مطلب هستند ، از ميان مىبرد و ايشان علاقه‌اى به مطالعهء آن از خود نشان نمىدهند . اين‌جانب از چند سال پيش در اين فكر بود كه با تحريرى نو از اين كتاب ، خدمتى به دوستداران آراى خواجهء طوسى در فن منطق نمايد . اما به علت اشتغالات مختلف فرصتى براى اين كار يافت نمىشد . خوشبختانه پس از چندى ، شرايط چنين عملى فراهم گرديد . حاصل اين اقدام ، كتابى است كه اينك در پيش روى شماست . در اين‌جا بر خود لازم مىداند كه نكاتى چند را به اختصار تذكر دهد :