مشترك نيستند . اين‌دو قسم است . قياسى كه به سبب شباهت با استقرا ، استقراى تام نام گرفته و بعد از اين در باب آن توضيح خواهيم داد ، از قبيل قسم اول است . خواجه بو على آن را قياس مقسم خوانده است . قياس مقسم اين قياس مىتواند به صورت يكى از اشكال چهارگانه واقع شود : الف - بر هيأت شكل اوّل ، بدين‌گونه است كه موضوع در اجزاى قضيهء منفصله مشترك است . قضيهء منفصله حتما بايد موجبه باشد و قضيه‌هاى حملى بايد در كيف متشاكل باشند . نتيجهء اين قياس حملى است . مثال ضرب اوّل : كلّ الف اما ب و امّا ج و امّا د ، كل ب و ج و د ه فكل الف ه . مثال ضرب دوم : صغرى همان صغراى ضرب اوّل ، و لا شىء من ب و ج و د ه فلا شىء من الف ه . مثال ضرب سوم : بعض الف اما ب و اما ج و كبرى موجبه‌هاى كليه بايد باشد . مثال ضرب چهارم : صغرى همان و كبرى سالبه‌هاى كليّه . ب - بر هيأت شكل دوم نيز به همين منوال است . مثال ضرب اوّل : كل الف امّا ب و امّا ج و لا شىء من د ب و لا ج فلا شىء من الف د . مثال ضرب دوم : همين دو مقدمه اما با تقديم و تأخير ، اين ضرب و امثال آن به آن قسم برمىگردند كه حملى بر منفصله مقدم است . مثال ضرب سوم : بعض الف اما ب و امّا ج لا شىء من د كذلك فليس بعض الف د . مثال ضرب چهارم : ليس بعض الف ب و لا ج و كل د امّا ب و امّا ج فليس بعض الف د . منفصلهء جزئى با سالبه منتج نخواهد بود . ج - بر هيأت شكل سوم ، بايد منفصله كلى باشد و در همهء اجزا شركت داشته باشد . مثال يك ضرب : اما كل الف ب و اما كل ج ب و كل الف و ج د فبعض ب د . ضرب ديگر برعكس اين ضرب است . ضرب ديگر : اما كل الف ب و اما بعض ج ب و بعض الف د و كل ج د . اگر دو جزئى باهم قرار گيرند ، نتيجه حملى نخواهد بود ، مانند امّا كل الف ب و امّا بعض ج ب و كل الف د و بعض ج د . زيرا در فرضى كه آن جزء كه كلى است ، كاذب