3 - شرح تجريد - علاء الدين على بن محمد مشهور به « قوشجى » « 1 » متوفى / 879 ه در ديار روم كتاب را بنام سلطان ابو سعيد خان در كرمان تأليف كرده و به ايلخان تقديم نموده است در بين علمآء فن كلام به ( شرح جديد ) مشهور است و بر اين شرح چند حاشيه است . ( ما در تهيه اين مختصر به اين شرح و حواشى نيز رجوع كرده‌ايم ) . 4 - شرح تجريد - بنام شوراق الالهام فى شرح تجريد الكلام تأليف مولى عبد الرزاق بن على بن حسين لاهيجى متخلّص به فياض ( متوفى / 1051 ه ) معاصر و شاگرد ملاصدرآء از شروع معتبر اين متن است - و شرحى ديگر دارد بنام ( مشارق الالهام ) كه مقصد اول را كه در امور عامه شرح كرده است . 5 - شرح تجريد - زين الدين على بن عبد الله برخشى مسمى به ( تحفه شاهى و عطيه الهى ) به فارسى اين كتاب را مؤلف براى سلطان محمد قطبشاه ساخته است و در جمادى الثانى سال 1023 ه از تأليف آن فارغ شده است اين كتاب شرح الهيات تجريد است نسخه‌اى از آن جزو كتاب اهدائى آقاى مشكوة بدانشگاه موجود است نسخه‌اى ديگر به شماره / 2058 مجلس شوراى اسلامى ايران ضبط است . 6 - شرح تجريد - محمد جعفر بن سيف الدين استرآبادى مقيم تهران موسوم به ( البراهين القاطعة فى شرح تجريد العقايد الساطعة ) مؤلف در روز جمعه 19 جمادى الاولى 1254 ه از تأليف اين شرح فارغ گشته است . نسخه‌اى كامل از اين شرح در كتابخانه مدرسه عالى سپهسالار ( مطهرى ) به شماره 1352 موجود است .

--> ( 1 ) - القوشجى : علاء الدين على بن محمد لقّب أبوه بالقوشجى لانه كان حافظ لبازى لملك ماورآء النهر . شارك علا الدين فى بنآ رصد سمرقند و سافر الى تبريز و منها الى القسطنطنية للاء صلاح ، بين سلطانها العثمانى ، و سلطان تبريز حسن الطويل فاكرمه السلطان العثمانى محمد ، و ولاء على أيا صوفيا و توفى بها سنة 897 ه راجع ترجمته : هدية العارفين ( 1 / 736 ) و الكنى و الالقاب ( 3 / 77 )