مقدار بسيارى از كتب نفيسه قديم و جديد را در آن‌جا جمع‌آورى نمود و خود خواجه در مقدمه زيج ايلخانى كه بنام هولاكو تأليف كرده در مقاله اول زيج مذكور كه در كتابخانه آستانه ملاحظه نموديم ببناى رصدخانه مراغه و جمع‌آورى كتابخانه براى تأسيس كتابخانه اشاره مينمايند . براى توضيح مقصود نفس عبارت وى را نقل مىنمائيم : خواجه فرمود : « هولاكو همدان را قهر كرد و بغداد را بگرفت ، و خليفه را برداشت ، تا حدود مصر بگرفت ، و كسانى كه ياغى بودند نيست كرد . و هنرمندان را همه نوع بنواخت و بفرمود تا هنرهاى خود را گشاده و رسمهاى نيكو نهادند ، و اين بنده : « نصير » كه از طوسم ، و بولايت همدان افتاده بودم ، از آنجا بيرون آورده و رصد ستارگان فرمود ، و حكما را كه فن رصد ميدانستند چون مؤيد الدين العرضى كه بدمشق بود ، و فخر الدين مراغى كه به موصل بود و فخر الدين اخلاطى كه بتفليس بود ، و نجم الدين دبيران كه بقزوين بود از آن ولايت طلبيد و زمين مراغه را رصد اختيار كردند ، و بفرمود تا كتابها از بغداد و شام و موصل بياورند » . از كتاب مزبور چنين معلوم مىشود كه در سال 657 ه شروع بساختن رصدخانه مراغه شده و از كشكول ميبدى و تاريخ گزيده معلوم مىشود كه در همين سال هم تمام شده است . جرجى زيدان : در جلد دوم تاريخ آداب اللغة مينويسد كه قسمت مهم آن كتابخانه كتابهاى بغداد و شام و جزيره بوده كه در فتنه تاتار غارت شده است و تعداد آن بالغ بر چهارصد هزار جلد ميگردد . زيج خواجه و باز جرجى زيدان مينويسد : ( زيج حاكم بامر الله فاطمى ) پادشاه مصر كه در اواخر قرن چهارم هجرى بر كوه « المقطم » بنا نموده بود محل اعتماد ستاره‌شناسان بوده تا