محمد اشرف علوى عاملى
766
علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى )
استدعاى استغنا از غير مىكند در همه چيز ، پس منافى احتياج است ، و از جهت اين كه اگر محتاج شود به غير لازم مىآيد دور ؛ از جهت آن كه آن غير محتاج است به واجب از جهت آن كه ممكن است گفته نشود كه دور لازم نيست ، از جهت اين كه واجب مستغنيست در ذات و بعض صفات از غير و به اين سبب مؤثّر در غير است ، پس هرگاه محتاج در جهتى ديگر به آن غير باشد منتفى مىشود دور ، از جهت آن كه در جواب ما مىگوييم : اين بنا بر آن است كه صفات خداى تعالى زايد بر ذاتش باشد كه گفت : « مستغنى در ذات . و بعض صفات باشد از غير » و اين / * ب / 168 / باطل است ، از براى چيزى كه من بعد مذكور مىشود . ايضا دور مندفع نمىشود از جهت اين كه اين ممكن را از آن جهت كه اثر در واجب مىكند صفتى خواهد بود كه آن محتاج اليه بودنش است نسبت به واجب و محتاج بودن واجب است به آن ، و در اين صور دور محال لازم مىآيد ، و از جهت آن كه واجب اگر بالذّات محتاج خواهد بود مستلزم امكان واجب است و همچنين در صفاتش ، از جهت آن كه ذات واجب موقوف است بر وجود اين صفت يا عدم آن كه هر دو موقوف است بر غيرش ، و اصل ذات نيز موقوف بر غير خواهد بود و لازم مىآيد امكانش . و اين برهانيست كه شيخ ابو على سينا اعتماد بر آن نموده .