تجزيهء نامتناهى است - يا عرض ذاتى نوع موضوع مىباشد ، مانند : پرتو آفتاب گرمابخش است . 2 - موضوع مسأله يا عرض عرض ديگر مىباشد - مانند : زمان از آنات مركّب نيست « 1 » - يا عرض نوع عرض ديگر موضوع مىباشد ، مانند : بطء به تخلّل سكنات نيست . « 2 » مقدّمه چهارم : اشتراك علوم به حصر عقلى هر علمى مىتواند با علم ديگر در يكى از امور زير مشترك باشد : 1 - اشتراك در موضوع كه بر چهار گونه متصوّر است : الف : موضوع يك علم نوعى از انواع موضوع علم ديگر باشد ، مانند هندسه و مجسّمات . ب : موضوع يك علم مطلق و موضوع علم ديگر مقيّد باشد ، مانند : علم كره‌ها و علم كره‌هاى متحرّك . ج : موضوع دو علم در يك جزء با هم مشترك باشند ، مانند : طب و اخلاق . د : موضوع دو علم يكى بوده ولى به دو اعتبار لحاظ گرديده است ، مانند : سماء و عالم ، و هيئت . 2 - اشتراك در مبادى كه بر دو گونهء كلّى است . الف : اشتراك در مبادى عامّ مثل اصل تساوى كه در هر علمى به حسب

--> ( 1 ) . در اينجا زمان عرض عرض جسم است . ( 2 ) . در اينجا بطء عرضى بعضى از انواع حركت است . ر . ك : اساس الاقتباس / 397 ، التحصيل / 197 و منطق نوين / 642