محمد اشرف علوى عاملى

39

علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى )

و در حاشيهء مير سيّد شريف بر شرح اصفهانى واقع است كه : « لأنّه ان قبل » الى آخره « 1 » « نقض هذا الدّليل بأنّه لو صحّ ، لم يقبل شىء زيادة و لا نقصانا ، اذ تقول مثلا لا تزايد فى السّواد ، لأنّه ان قبل الزيادة فزيادته إمّا سواد هو عين الأوّل فيكون تحصيلا للحاصل و هو محال ، أو غيره ؛ فان انتفى الأوّل فلا تزايد فى السّواد الّذى كان ، بل هو قد زال و حصل سواد آخر ، و ان لم ينتف ، فقد اجتمع سوادان في محلّ و امّا غير سواد فلا زيادة في السّواد ، و هكذا نقول في عدم قبول النقصان أيضا » ليكن اين نصّ است بر دليل آخر . و ايضا گفته‌اند : وجود قابل شدّت و ضعف نيست به جهت آن كه معنى اشتداد آن است كه حال غير مجتمع الاجزا در محل ثابت متبدل شود در هر آنى به حيثيّتى كه آنچه يافت شود در هر آنى بوده باشد متوسّط ميان آنچه يافت مىشود در آن سابق و لا حق آن آن ، و متجدّد و متبدل شوند جميع بر آن محل كه متقوّم است بدون انواع متجدّده تا نهايت آنها . و معنى ضعف هم اين نحو است ، ليكن آن به طريق انصراف و رجوع است از اين غايت . و از اين بيان فرق ميان زايد و ناقص و شديد و ضعيف ظاهر مىشود ، به جهت آن كه در تزايد تبدّل و « 2 » تجدّد نيست ، بلكه اجتماعيست بخلاف تشدّد ، پس اخذكننده در شدّت و ضعف محل است ، نه آن حال متجدّده منقطعه ، چنانچه اصفهانى گفته . و مثل اين حال نمىباشد مگر در اعراض غير وجود ، به جهت آن كه محلّ متقوّم

--> ( 1 ) . ن : - « لانه ان قبل » الى آخره ( 2 ) . م : - و