نيازمند شد ، دور منتفى مىگردد . [ چون متوقّف ، غير از متوقّف عليه است . آنچه غير بر آن متوقف است ، ذات واجب و صفات الف ، ج و د است ، و آنچه بر آن غير متوقف است صفت ش است . ] چون در پاسخ مىگوييم : مبناى اين سخن ، زايد بودن صفات خداوند بر ذاتش است ؛ [ چون اگر صفات واجب را عين ذات واجب فرض كنيم ، آنچه بر غير ، متوقف است و آنچه غير بر آن متوقف است ، يكى خواهد شد . ] و اين مبنا به دليلى كه خواهد آمد ، باطل است . و نيز [ حتى بنا بر زايد بودن صفات بر ذات ] ، دور مندفع نمىگردد . چون آن ممكن [ مفروض كه واجب در صفتى به او نيازمند است ] ، از همان جهت كه صفتى را در واجب تعالى پديد مىآورد ، نيازمند به واجب است ، و در اين صورت دور محال لازم مىآيد . [ توضيح اينكه آنچه در بيان اندفاع دور آمد ، اجتماع متوقّف و متوقف عليه در واجب را نفى مىكند ، اما اجتماع متوقف و متوقف عليه را در آن غير كه سبب حدوث صفتى در واجب شده ، نفى نمىكند . زيرا آن هم معلول است و هم علّت ، و از همان جهت كه معلول است ، علّت مىباشد . زيرا ذات او با همهء شؤونش معلول واجب تعالى است و از هر جهت كه در واجب مؤثر واقع شود ، از همان جهت از واجب متأثر مىباشد . ] [ دليل سوّم : ] و به خاطر آن‌كه نيازمند بودن واجب در ذاتش به غير خود ، مستلزم امكان اوست ، و همچنين نيازمند بودنش در صفاتش [ به غير خود ، آن هم ، مستلزم امكان اوست ] ، چون ذات واجب متوقف است بر وجود آن صفت و يا عدم آن صفت ، كه اين هردو متوقف‌اند بر [ وجود يا عدم ] آن غير . پس واجب تعالى متوقف بر غير و در نتيجه ، ممكن خواهد بود . و اين برهانى است كه شيخ الرئيس ابن سينا بر آن اعتماد نموده است . [ توضيح اين‌كه : اگر فرض كنيم واجب در اتصاف به الف ، نيازمند ب مىباشد ، در تحقق ذاتش نيز نيازمند به غير خواهد بود . زيرا تحقق واجب تعالى در خارج از