العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )
121
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )
شما را از هدايت واداشتيم پس از آنكه به سراغ شما آمد [ و آن را به خوبى دريافتيد ] ؟ بلكه شما خود مجرم بوديد . » ( سبأ / 31 و 32 ) ؛ « چه چيز شما را به دوزخ وارد ساخت ؟ مىگويند : ما از نمازگزاران نبوديم . » ( مدّثر / 42 و 43 ) و « هر زمان كه گروهى در آن افكنده مىشوند ، نگهبانان دوزخ از آنها مىپرسند : مگر بيمدهندهء الهى به سراغ شما نيامد ؟ مىگويند : آرى ، بيمدهنده به سراغ ما آمد ، ولى ما او را تكذيب كرديم و گفتيم : خداوند هرگز چيزى نازل نكرده ، و شما در گمراهى بزرگ هستيد . » ( ملك / 8 و 9 ) . دستهء دهم : آيات دالّ بر حسرت خوردن و پشيمانى بر كفر و گناه و درخواست بازگشت ، مانند : « و آنان در آتش فرياد برمىآورند : پروردگارا ! ما را بيرون آور تا عمل صالح انجام دهيم . » ( فاطر / 37 ) ؛ « پروردگارا مرا بازگردان ، شايد در آنچه ترك كردم عمل صالحى انجام دهم . » ( مؤمنون / 99 و 100 ) ؛ « و اگر ببينى مجرمان را هنگامى كه در پيشگاه پروردگارشان سر به زير افكنده مىگويند : پروردگارا آنچه وعده كرده بودى ديديم و شنيديم ؛ ما را بازگردان تا كار شايستهاى انجام دهيم . » ( سجده / 12 ) ؛ « يا هنگامى كه عذاب را مشاهده مىكند ، بگويد : اى كاش بار ديگر به دنيا باز مىگشتم تا از نيكوكاران باشم . » ( زمر / 58 ) و آيات فراوانى ديگر كه با آيات مورد استناد اشاعره معارض است ، [ و در نتيجه ديگر نمىتوان به خصوص آن آيات استناد نمود . ] علاوه بر آنكه ترجيح با [ ادلهء ] ماست ؛ زيرا تكليف تنها در صورتى موجّه و تامّ [ و به جا ] خواهد بود كه كارها به ما انسانها اضافه شود [ و واقعا فعل اختيارى ما باشد . ] همچنين وعده ، وعيد ترساندن [ از عذاب ] و بيم دادن [ در صورتى بهجاست كه كار ، كار ما و مستند به ما باشد . ] مؤلف ( ره ) اين مسأله را به درازا كشانيد زيرا كه از مسايل مهم و خطير است .