العلامة الحلي ( مترجم : ابو الحسن شعرانى )

مقدمه 12

كشف المراد شرح تجريد الإعتقاد ( فارسى )

در زمان ما كتاب منحصر بفرد است يعنى واجب عينى است بر هاديان طريق امامت كه آن را بياموزند . آن را شروح بسيار است نخستين شرح از جمال الدين حسن بن يوسف بن مطهر معروف بعلامه حلى كه ما در شرح خود عنايت به آن بسيار داشتيم . ديگر شرح تجريد از شمس الدين محمود بن عبد الرحمن بن احمد اصفهانى متوفى در 846 و اين شرح معروف بشرح قديم است و سيد شريف جرجانى بر آن حاشيه بزرگى دارد و در كشف الظنون بيش از بيست حاشيه بر آن شمرده است كه در نقل آن فائده نديدم . سيم شرح تجريد قوشچى و نام وى علاء الدين علي بن محمّد متوفى بسال 879 است اين مرد فاضلى معروف و در علوم رياضى نيز يدى طولى داشت . و اين شرح معروف بشرح جديد است و تا اين اواخر كه حمله رسوم غربى آثار خير اسلامى را بغارت ببرد و عقول را سرگردان نمايد اين كتاب در ميان طلاب علوم دينى مشهور بود اما اين حمله‌ها چنان كه ميدانيم مانند طوفان و سيل نه خوب را باقى ميگذارد نه بد را و نه باطل و نه صحيح و ضرر اينان كمتر از حمله چنگيز نيست و از حمله چنگيز تجربه‌ها داريم . قوشچى خود از اهل سنت بود و درباره كتاب تجريد نوشته است « ان كتاب التجريد الذي صنفه المولى الاعظم قدوة العلماء الراسخين اسوة الحكماء المتالهين نصير الحق و الملة و الدين تصنيف صغير الحجم و جيز النظم فهو كثير العلم جليل الشأن حسن النظام مقبول الائمة العظام لم يظهر بمثله علماء الاعصار الخ » از حواشى بر اين شرح يكى شرح فاضل دوانى است متوفى سنه 907 و ديگر از مير صدر الدين محمّد شيرازى متوفى 930 آنگاه در كشف الظنون حواشى بسيار بر اين شرح نقل كرده است . و از شروح تجريد شرح أبي عمرو احمد بن محمّد المصرى متوفى بسال 757 را نوشته است و خضر شاه بن عبد اللطيف المنتشوى متوفى 853 و قوام الدين يوسف بن حسن