منازعات مردم را در شريعت و دين و آئين خويش مىداند . اما بعد : چون آياتى و رواياتى را ديدم كه اقتضا دارد ، انسان ، نفس خويش را به پاى ميز محاكمه بكشاند و در دادگاه وجدان ، اعمالش را محاسبه كند و شب و روز خويش را به تفريط سپرى نسازد ، با لطف خداوندى كه شامل حالم شد اين كتاب را در بابى چند تصنيف كردم . هر چند اين مختصر محاسبه نفس را كافى نمىنمايد اما از آنجا كه خداوند بزرگ ذريه و دودمانم را رعيتم قرار داده و هدايتشان را بر من لازم شمرده ، همان هدايتى كه خود نصيبم فرموده لذا به تصنيف اين كتاب همت گماردم و آن را در پنج باب به شرح زير تنظيم نمودم . باب اول : در بيان آياتى است كه دلالت بر محاسبه اعمال انسان به وسيله فرشتگان مخصوص دارد . باب دوم : در ذكر رواياتى است كه محاسبه را در شب و روز توصيه مىكند تا انسان از خطرات به سلامت ماند . باب سوم : در بيان روزهايى است كه در آنها مراقبت در محاسبه ضرورىتر است . باب چهارم : در بيان اوقاتى است كه خوددارى از گناه بيشتر اقتضا دارد . باب پنجم : در محاسبه نفس بر سبيل اختصار است و در آنچه مكلف به احتياط و استظهار نيازمند است و در آن قضايايى است كه متضمن زمان ارتفاع دو فرشته اعمال و مكان آن دو است كه