( من تعاهد نفسه بالمحاسبة امن فيها المداهنة ) هر كس از خود حساب بكشد از مداهنه و سهل‌انگارى در امان ماند . ( قيّدوا انفسكم بالمحاسبة و املكوها بالمخالفة ) خودتان را با محاسبه مقيد كنيد و با مخالفت با نفس مالكش شويد . ( من حاسب نفسه وقف على عيوبه و احاط بذنوبه و استقال الذّنوب و اصلح العيوب ) هر كه به حساب خود برسد بر عيبهاى خويش آگاه شود و به گناهانش احاطه يابد و از خدا در گذشتن از گناهان و اصلاح عيب‌هايش را در خواست نمايد . حسابگران طبيعت از جمله صفاتى كه خداوند براى خود مىشمارد « سريع الحساب » بودن و « أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ » است كه براى اختصار فقط دو آيه از قرآن كريم را در اين باره شاهد مىآوريم . وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ . ( رعد - 41 ) أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ ( انعام - 62 ) آگاه باشيد كه حكم و فرمان از آن خداست ( فرمانرواى كل هستى اوست ) و فقط او سريعترين حساب‌كنندگان است . چون ممكنات را ممكن نيست كه بتوانند از زير بار فرمان خدا شانه خالى كنند و سنت تغيير ناپذير هستى را بشكنند ، لذا سر بر خط فرمان حساب نهاده و همه چيز همديگر را به شماره و احصاء