السيد ابن طاووس ( مترجم : م - ر )
81
ادب حضور ( فلاح السائل ) ( فارسى )
فصل هفتم شرايط استجابت دعا از ديدگاه روايات 1 - تناسب انواع گوناگون دعا ، با حالات دعاكننده . در روايت آمده است : « امام صادق عليه السّلام كف دستان مباركش را به سوى آسمان گشود و فرمود : « رغبت » اين است ، و پشت دستان خويش را به سوى آسمان قرار داد و فرمود : « رهبت » اين است ، و انگشتان شريف خويش را به سمت راست و چپ حركت داد و فرمود : « تضرّع » اين است ، و تنها يك انگشت خود را بالا و پايين برد و فرمود : « تبتّل » اين است ، و دستش را در برابر صورت مباركش به سمت قبله دراز كرد و فرمود : « ابتهال » اين است . سپس فرمود : تا قطرهء اشك بر صورتت جارى نگشته ، ابتهال مكن . » در حديث ديگرى از امام صادق - صلوات اللَّه عليه - آمده است : « استكانت » در دعا اين است كه دعاكننده هنگام دعا ، دستانش را بر دوشانهاش قرار دهد . » يكى از احتمالاتى كه ممكن است مقصود از اين اشارات باشد آن است كه گشودن دست در حالت « رغبت » ، به حال كسى كه به خداوند - جلّ جلاله - اميد دارد ، و حسن ظنّش به تفضّل او بر خوف از جلال عظمتش فزونى دارد ، نزديكتر است ، لذا شخص راغب همواره خواهان ايمنى است ، و كف دستش را مىگشايد تا احسان خداوند در آن فرود آيد . و شايد مقصود از حالت « رهبت » و پشت دستها را به سوى آسمان نمودن ، اين باشد كه بنده با زبان حال خاكسارى ، به مالك دار فنا و بقا مىگويد : من جرأت آن را