رسولش را پذيرفته ، و اندازهء عذاب و عقوبت و اهانتش را نسبت به كسانى كه او را انكار نموده و نپذيرفته‌اند ، بداند . معناى « لا إله إلّا اللَّه » اين است كه در واقع مؤذّن مىگويد : به واسطهء فرستادن رسول ، و رسالت و روشنگرى و دعوت او ، حجّت رساى خداوند بر مردم تمام شده است ، و او بزرگتر از آن است كه احدى از آنان بر او حجّت داشته باشند ، پس هر كس دعوت او را بپذيرد ، فوز و رستگارى و كرامت منحصرا براى اوست ، و هر كس او را انكار نمايد ، براستى كه خداوند از همهء عالميان بىنياز است ، و هم او سريع‌ترين حسابرسها مىباشد . معناى « قد قامت الصّلاة » در اقامه اين است : كه وقت زيارت و ديدار و مناجات و برآورده شدن حوايج و نيل به آرزو و رسيدن و وصول به خداوند - عزّ و جلّ - و به كرامت و عفو و خشنودى و آمرزشش فرا رسيد . « 1 » شيخ جليل ابو جعفر بابويه - رضوان اللَّه عليه - مىگويد : راوى به خاطر تقيّه « حىّ على خير العمل » را ذكر ننموده است . در روايات ديگر ، از امام صادق عليه السّلام در بارهء معناى آن پرسيدند ، حضرت فرمود : « بهترين عمل همان ولايت است . » « 2 » و در روايت ديگرى فرمود : « بهترين عمل ، نيكى كردن به حضرت فاطمه و فرزندان او عليهم السّلام مىباشد . » « 3 » روايت منقول از ابن عبّاس رضوان اللَّه عليه 2 - اينك روايت ديگرى را پيرامون اسرار اذان كه از ابن عبّاس رضوان اللَّه عليه نقل شده - هم او كه شاگرد مولايمان علىّ عليه السّلام بوده ، و رواياتش در مثل اين موارد يا به پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله منتهى مىشود و يا به مولايمان علىّ عليه السّلام - ذكر مىكنيم :

--> ( 1 ) توحيد ، ص 238 ، روايت 1 ، معانى الاخبار ، ص 38 ، روايت 1 . ( 2 ) توحيد ، ص 241 ، روايت 2 ، معانى الاخبار ، ص 41 . ( 3 ) توحيد ، ص 241 ، روايت 2 ، معانى الاخبار ، ص 41 .