صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : عبدالمحسن مشكوة الدينى )
46
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى )
لمعهء ( 3 ) ( لفظ مفرد و مركب ) لفظيكه بطور مطابقه دلالت مىكند اگر از جزء لفظ دلالت بر جزء معنى قصد نشده باشد مفرد است ( 15 ) و شامل مواردى مىشود كه لفظ جزء داشته يا نداشته باشد . و براى جزء لفظ جهت دلالتى باشد يا نباشد و يا آنكه دلالتش بر جزء معنى مقصود باشد يا نباشد . مانند همزهء استفهام . و زيد . و عبد اللّه . و حيوان ناطق . در حالتى كه علم باشند . و مركب لفظى است كه بر خلاف مفرد باشد و قول ناميده مىشود . قسمى از مركب . تام است كه سكوت بر آن روا باشد ( 16 ) و يكى از دو طرفش اسم خواهد بود . و اسم آنست كه تام المعنى باشد بدون ( 17 / 2 ) مقارنه با زمان چه اينكه عين زمان باشد مانند « ديروز » و امثالش . يا نباشد ( 17 / 3 ) و طرف ديگرش هم يا اسم است و يا كلمه و كلمه آنست كه تام المعنى و با بخشى از زمان مقرون است ( 17 / 4 ) . قسم ديگر از مركب ناقص است و از اسم و ادات . يا كلمه و ادات يا از دو اسم يا دو فعل فراهم مىآيد . و ادات آنست كه معنى تمام ندارد ( 17 / 5 ) . مركب تام بر دو قسم است : خبرى و انشائى ( 18 ) و مركب ناقص تقييدى و غيرتقييدى است ( 19 ) .