جاعل چيست ؟ آيا پس از انتساب ، چه‌چيز بر روى ماهيت افزوده مىشود ، آيا ماهيتى ديگر از جاعل سر زده و ضمّ ماهيت اوّل مىگردد اگر دليل اين باشد اين قطعا باطل است . زيرا انضمام كلّى به كلّى ديگر موجب تشخّص نمىگردد ، و اگر بگوييد كه نتيجه انتساب ، پيدايش اضافهء مقولى است ؟ اين نيز بىاساس است ، زيرا اضافه مقولى فرع تحقّق طرفين است ، چون فرض اين است هنوز ماهيت چيزى نشده كه متحمّل اضافه گردد و اگر نتيجه آن اضافهء اشراقى است كه با جاعل قائم باشد ، اين همان وجود است كه ما مدّعى اصالت آن هستيم . نظر ما دربارهء اين برهان اين برهان نيز به براهين گذشته بازگشت مىكند و مبدأ برهان در همگى يكى است و آن اين كه ماهيت در حدّ ذات واجد چيزى نيست و فاقد هرنوع تشخّص و آثار است « 1 » و نسبت به وجود و عدم در حدّ استواء است . « 2 » در اين صورت اين سؤال‌ها پيش مىآيد : اگر ماهيت اصيل است و در جهان عينيت ، جز آن چيزى اصيل نيست و وجود امر اعتبارى است : پس علت اين همه آثار چيست ؟ برهان اوّل پس مخرج ماهيت از حدّ استواء چيست ؟ برهان دوم

--> ( 1 ) . اين جمله اشاره به برهان اوّل و سوم و چهارم است . ( 2 ) . اشاره به برهان دوّم .