يكى از امور قابل توجه در بحث اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيت تشخيص محلّ نزاع است . برخى از اساتيد « 1 » ابهامى كه سايه بر محل نزاع افكنده ، يك چنين بحث چند ساله را نزاع لفظى تلقى كرده و چنين تصوّر مىكردند كه همه قبول دارند كه آنچه خارج از ذهن است ، همان اصيل است ، منتهى يكى نام آن را ماهيت و ديگرى وجود نهاده است . برخى تصور كرده‌اند ماهيتى كه اصالت و عدم اصالت آن مورد نزاع است ، همان مفهوم مجرّد است ، كه از آن به كلى طبيعى تعبير مىشود و در حدّ ذات نه كلى است و نه جزئى ، نه موجود است و نه معلوم ، بلكه در ظروف مختلفى مانند ذهن و خارج و به لحاظ و اعتبارات گوناگون مانند انتساب به جاعل و عدم انتساب به آن معروض ، كلى و جزئى و موجود و معدوم مىگردد . در اين صورت از خود سؤال مىكند كه چگونه مىتواند چنين چيزى ، منشأ نزاع و جدال چندين قرن شود ، زيرا مفهوم مجرّدى كه خالى از هرنوع تحقّق و تحصّل ، مجرّد از هرنوع اثر ، فاقد همه چيز ، جز ذات و ذاتيات خود مىباشد ، چگونه مىتواند اصيل در

--> ( 1 ) . آية اللّه بروجردى قدس سرّه در درس اصول .