« التعليقات » شيخ نقل كرده ، وى از طرفداران جدّى مسئلهء اصالت وجود بوده است و همچنين از بهمنيار « 1 » ( شاگرد شيخ ) جملهء زير نقل شده است : « الوجود حقيقته انّه في الأعيان و كيف لا يكون في الأعيان ما هذه حقيقته » . مسئلهء اصالت وجود يا ماهيت ، براى اوّلين بار در كتابهاى شيخ الاشراق « 2 » مطرح گرديده و دلايل طرفين را براى اثبات مدّعاى خويش ذكر كرده است . وى از طرفداران پابرجا و سرسخت اصالت ماهيت است و براى مدعاى خويش دلايلى آورده و اين دلايل در نظر مرحوم صدر المتألهين دقيق و غير قابل دفع جلوه كرده ، به گونه‌اى كه مىفرمايد : « إنّ للقائلين باعتبارية الوجود و كونه من المقولات الثانية و الاعتباريات الذهنية حججا قويّة ، سيّما ما ذكره الشيخ الاشراق في حكمة الاشراق و التلويحات و المطارحات ، فإنها غير قابل دفع و دقيق المسلك » . « 3 » پس از وى مسئلهء اصالت وجود و يا ماهيت در كتب فلسفى براى خود جاى بزرگى باز كرده و هردو طرف مسئله طرفداران جدّى

--> ( 1 ) . التحصيل ( به نقل اسفار ) ، ج 1 ، ص 39 . ( 2 ) . زنده كنندهء مكتب اشراق كه گاهى از وى به شيخ شهيد يا شيخ مقتول تعبير مىآورند ، وى در سال 549 ق در سهرورد زنجان چشم به جهان گشوده و در سال 587 ق در حالى كه بيش از 38 بهار از عمر وى نگذشته بود ، به فتواى برخى از علماى اهل تسنن كشته شد . شيخ اشراق علاوه بر حكمت اشراق ، دست توانايى در حكمت نظرى و استدلالى داشته و صاحب‌نظر بوده است . ( 3 ) . الشواهد الربوبية ، ص 9 .