الشيخ السبحاني
39
هستى شناسى در مكتب صدر المتألهين ( فارسى )
مسئلهء اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيت ، پايه و اساس بسيارى از مسائل الهى است و يكى از آن دو اصلى است كه آنها را « رأس كلّ معارف » خواندهاند و نخستين كسى كه اين اصل مهم فلسفى را به طرز روشنى بيان كرده و بر اساس آن بسيارى از غوامض مربوط به ماوراء الطبيعه را حل نمود ، مرحوم صدر المتألهين است . وى در مؤلفات فلسفى خود مسئلهء « اصالت وجود » را به طور روشن و واضح ، بحث نموده و براى هيچ منصفى جاى ترديد باقى نگذارده و از همه روشنتر كتاب « مشاعر » او است كه همه مباحث مربوط به وجود را در عين اختصار به طور واضح ، روى دايره ريخته و پرده از روى حقيقت برداشته است . در اينكه نظر بسيارى از فلاسفهء مشاء مانند « شيخ الرئيس » و « محقّق طوسى » كه چند قرن پيش از صدر المتألهين مىزيستند ، همان اصالت وجود بوده ، جاى گفتگو نيست . زيرا مسئلهء اصالت وجود ، اگرچه در كتابهاى شيخ و محقّق طوسى به طور مستقل عنوان نشده ، ولى از ابحاث مختلفى كه شيخ دارد ، مىتوان نظر او را به دست آورد و مخصوصا از دلايلى كه براى نفى ماهيت از واجب الوجود اقامه