سگ ديوانه دارى اندر دل * چو نصيحت‌پذيرى اى جاهل اى مقيم از دو ديو ديوانه * شهوت حيز و خشم مردانه اصل سوم تسويلات نفس امّاره است و تدليسات شيطان مكّار و لعين نابكار . كه بد را نيك و نيك را بد وامىنمايد ، و معروف را منكر و منكر را معروف مىشمارد . و كارش ترويج سخنان باطل و تزيين عمل غير صالح و تلبيس و تمويه نمودن و به مكر و حيله و غرور گرائيدن و به زور خيالات فاسده و اوهام كاذبه انكار حق و ابطال براهين عقليّه پيش گرفتن ، و به دروغ و وسواس و سفسطه اعتماد داشتن ، و به غرور و تلبيس ادراج شر در عداد خير و تصوير باطل به صورت حق نمودن ، و به تمويه و تلبيس ، اعمال سيّئه را لباس اعمال حسنه پوشانيدن . و حاصلش بجز خسران دنيا و آخرت چيزى نيست ، زيرا كه فعل شياطين به تمويه و تخييل است و وسواس بىحاصل ، و عمل اهل غرور چون عمل اهل سيميا بود بىبود است و بىبقاء ، و به غير از ناقصان و كودك‌طبعان از آن فريفته نمىشوند . و از اين قبيل است تقليدات مقلّدان بىبصيرت و تعصّبات باردهء ايشان را و همچنين بحثهاى متكلّمان و گفت و گوى مجادلان از روى طبع و هوا ، نه از روى جستن حق و راه هدى . و همچنين است نسك جاهلان و عبادت بسيارى از خودپسندان : نه هر كو آيد از كوهى بود با دعوت موسى * نه هر كو زايد از زالى بود با سطوت دستان آن كس كه به بضاعت عقل مزخرف و بصيرت حولاء و فطانت بتراء تصرّف در اسرار دين و حقايق يقين كند و يا آنكه خواهد كه از راه خلوت‌نشينى و نافله‌گزارى بسيار و نماز و روزهء بيشمار با غلظت طبع و قساوت و فظاظت قلب و قصور معرفت و جسامت قوّت شهوت خود را يكى از برگزيدگان حق و خاصّان و بزرگان دين شمرد و بر ديگران تفوّق و ترفّع نمايد ، نعوذ باللّه ، حاصل آن جز ضلالت و حيرت نيست ، و نتيجهء اين جز كبر و نخوت چيزى ديگر نه ، و نتيجهء كبر و نخوت دوزخ سوزان است . بشوى بر نهاد خود سالار * به نماز و به روزهء بسيار زانكه هر چند گرد برگردى * زين دو هر روز تيره‌تر گردى اكنون بدان كه اين صفت‌هاى سه‌گانه را ثمرات و لوازم بسيار است و تبعات و لواحق بيشمار ، و آن را در سه فصل ديگر بيان نماييم .