چنان كه ديده مى شود اين دو دانشمند تقريبا در يك زمان مىزيسته‌اند . ابن أبي عقيل كه اندكى بر ابن الجنيد تقدم زماني دارد ( 149 ) ، از نظر گروه علمي در زمره متكلمان شيعي قرار داشته ( 150 ) ودر واقع نخستين شخصيت در مكتب فقهى متكلمان است كه دوره سوم فقه شيعي را تشكيل مى دهد وويژگيها وروش كار آنان را پس از اين خواهيم ديد . أو نيز مانند متكلمان ديگر ، أحاديث غير مسلم مذهبي را - كه در اصطلاح أصول فقه خبر واحد خوانده مى شود - معتبر وحجت نمى دانسته است . روش فقهى أو بنابر آنچه از آراء وفتاواى وى برمىآيد بر قواعد كلى قرآني وأحاديث مشهور ومسلم استوار بود . در مواردى كه قاعده اى كلى در قرآن وجود داشته ودر أحاديث استثناهايى براي آن ذكر گرديده است وى عموم وكليت قاعده مزبور را حفظ مى نمود وبه آن أحاديث اعتنا نمى كرد مگر آن كه آن أحاديث قطعي وترديد نا پذير باشد ( 151 ) . البتة در دوره وى به خاطر نزديكى به روزگار حضور امام ، وضع بسيارى از أحاديث روشن ومشخص بود ( 152 ) ونظرات امامان در أصول ومباني بنيادى حقوقى به خاطر اختلافات روايتي دچار ابهام فراوان نشده بود ، وبه همين دليل بسيارى روايات كه أو در كتاب خود به امامان نسبت داده مورد قبول مطلق دانشمندان شيعي پس از أو قرار گرفته است ( 153 ) . روش فقهى ابن أبي عقيل مورد احترام وتحسين دانشمندان پس از أو قرار داشته ( 154 ) وآراء حقوقى أو در همه مآخذ شيعي نقل شده است . اما شخصيت دوم در اين طبقه يعنى ابن الجنيد اقبالى بلند نيافته ، وروش فقهى وى مورد انتقاد معاصران ومتأخران از وى قرار گرفته است . ابن الجنيد نيز از متكلمان پر اثر شيعي بوده وآثار ومؤلفات كلامي متعددى داشته است ( 155 ) از جمله كتابي در دفاع از فضل بن شاذان متكلم مشهور شيعي قرن سوم ( 156 ) كه چنان كه پيش ترديديم از هواداران مشى تفكر عقلانى در شيعه واز پيروان روش استدلالي وتحليلي در فقه بود . با اين همه ابن الجنيد از نظر گرايش فقهى پيرو مكتب أصحاب الحديث شمرده مى شد ( 157 ) چه مانند آنان

--> 149 - بحر العلوم 2 : 218 . 150 - نجاشي : 38 / فهرست شيخ : 54 و 194 / ابن داود : 111 . 151 - قاموس الرجال تسترى 3 : 198 . 152 - ببينيد مدارك : 219 . 153 - مختلف علامه 2 : 157 و 167 / تنقيح مقداد : 88 پ . 154 - نجاشي : 38 / سرائر : 99 و 102 و 397 و 398 . 155 - فهرست شيخ : 134 / نجاشي : 301 - 302 . 156 - نجاشي : 301 . 157 - المسائل السرويه مفيد : 223 .