آمدن بحثهاى حاد ميان أصحاب أئمة گرديد ( 65 ) . صحابه بزرگ هر يك براي خود گروهى مستقل داشتند ( 66 ) وگاهى هر دسته ، دسته ديگر را كافر مى شمردند ( 67 ) وكتابهاى در رد يكديگر وبه طرفدارى از گروه هاى متخاصم نوشته اند ( 68 ) . جالب است كه گاهى افراد يك گروه در تمامى أصول فكرى جز أصل پذيرفتن امامت أئمة با رهبر ورئيس علمي خود اختلاف نظر پيدا مى كردند ( 69 ) . بسيارى از شيعيانى كه گرد أئمة جمع شده بودند به كار سماع ونقل أحاديث مشغول بوده واز مباحثات ومناظرات كلامي دورى مى جستند ونظر خوشى نسبت به متكلمان شيعي نداشتند ( 70 ) . متكلمان كه مورد تشويق وتحسين امامان بودند آز آزارهاى زبانى اين افراد رنجيده مى شدند وأئمة آنان را تسلى مى دادند ( 71 ) ، وبدانان مى گفتند كه بايد با اين گروه مدارا كرد ، چه ، انديشه آنان از درك نكات ظريف ودقيق عاجز است ( 72 ) . محدثان قم نيز با متكلمان سخت در ستيز بودند ( 73 ) ، وبرخى از آنان روايات بسيارى در ذم وطعن دانشمندان ومتكلمان مى ساختند وبه أئمة نسبت مى دادند ( 74 ) . وكتابها در اين مورد تدوين مى نمودند ( 75 ) . از طرف ديگر أئمة ، شيعيان خود را به همين متكلمان وكتابهاى آنان ارجاع وراهنمايى مى كردند ( 76 ) ، وحتى قميان را به رغم دشمنى محدثان آن شهر ، به دوستى وحرمت نهادن نسبت به متكلمان ترغيب مى نمودند ( 77 ) . كتب رجال حديث شيعي به خصوص رجال كشى پر است از موارد اختلافات عقائدي و

--> 65 - كشى : 279 - 280 / توحيد صدوق : 100 / بحار 3 : 294 و 307 / كشف القناع : 71 - 84 . 66 - كتاب درست بن أبي منصور : 161 . 67 - كشى : 279 - 280 و 498 - 499 / كافى 8 : 285 / وسائل 6 : 385 . 68 - از باب نمونه : رساله هشام در رد مؤمن الطاق ( نجاشي : 338 ) ، رسالة في معنى هشام ويونس ، از علي بن إبراهيم بن هاشم القمي ( نجاشي : 197 ) ورسالة الرد على علي بن إبراهيم بن هاشم في معنى هاشم ويونس ، از سعد بن عبد الله الأشعري ( همان مأخذ : 134 ) . 69 - براي نمونه رجوع شود به فهرست شيخ : 132 ذيل شرح حال أبو جعفر محمد بن الخليل السكاك . 70 - كشى : 279 و 487 - 488 و 496 و 498 - 499 از باب نمونه . نيز ببينيد توحيد صدوق : 458 - 460 / كشف المحجه : 18 - 19 / وسائل 11 : 457 - 459 . 71 - كشى : 498 - 499 . 72 - همان مأخذ : 488 . 73 - أيضا : 489 ( نيز 483 و 506 ) جامع الرواة ، اردبيلى 1 : 459 ، 2 : 357 / أبو علي : 28 . 74 - كشى : 497 وبراي نمونه‌هايى از اين روايات همين مأخذ : 491 - 496 و 540 - 544 / برقى ، رجال : 35 / بزنطى ، جامع : 478 . 75 - از باب نمونه كتاب مثالب هشام ويونس از سعد بن عبد الله الأشعري القمي ( نجاشي : 134 ) . 76 - كشى : 483 - 485 و 506 / نجاشي : 344 - 348 . 77 - كشى : 489 .