شمس الدين محمد بن محمود آملي
523
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
و طريق وضع چنانست كه يكى را بر حرف اول يا آخر زياده كنند و در خانه راست او بنهند و باز يكى زياده كنند و در خانه فرزين او نهند و باز يكى زياد كنند و در خانه اسب نهند . چنان كه در وضع 4 در 4 معلوم شد و باز از حرف آخر يا اول يكيرا نقصان كنند و در خانه فرزين او بهنهند و باز يكى نقصان كنند و در خانه اسب او بنهند و چون اين دو خانه را وضعكردند به خانه دويم نگاه كنند و به خانه فيل آيند و عدد را كه در اين دو خانه موضوعاند جمعكنند و حرف اول را از او نقصان كنند و باقيرا در بيت فيل او نهند و باز آنچه در بيت فرس بيت اول موضوعست هم از اين مجموع نقصان كنند و باقى را در بيت فيل او بنهند ، و چون اين سه خانه ديگر را ممتلى كنند حرف ثالث اعنى آن عددى كه در بيت ثالث موضوعست بستانند و بر آن عدد كه در بيت فيل اوست افزايند و مجموعرا بستانند و حرف چهارم را از او نقصان كنند و باقيرا در بيت فيل او بنهند و بيت فيل چون فرزين او ممتلى است . پس عدد بيت فرزين و فرزين او از اين مجموع نقصان كنند و باقيرا در بيت فيل او بهنهند وضع مربع تمام شود . مثلا چون خواهيم اسم حسين را وضعكنيم اگر بر حرف اول اعنى ح دو بار واحد را زياد كنيم ده حاصل شود كه در اسم موجود است و مكرر باشد لاجرم بر حرف چهارم كه نون است واحد را زياد كرديم 51 باشد آن را در بيت فرس او اعنى بيت دويم از سطر دويم عرضى نهاديم و باز يكى بر او زياد كرديم 52 شد آن را در بيت فرزين او بهنهاديم كه آن بيت اول سطر سوم عرضى است و باز يكى بر او زياده كرديم و آن را در بيت فرس او اعنى بيت سوم سطر چهارم عرضى بهنهاديم و با سر خانه اول آمديم و از ح كه در آن موضوعست يكى نقصان كرديم و 7 را در خانه فرس او اعنى بيت سوم از سطر دويم عرضى بنهاديم و باز