شمس الدين محمد بن محمود آملي

513

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

پس در ضابطه افراد گوئيم هر مربع كه فرد باشد بضرورت او را خانه بود كه وسط او باشد آن را مركز خوانند و 4 خانه را كه به دو محيط باشد آن را كه در زير او باشد تحت المركز خوانند ، و آن را كه بر بالاى او باشد فوق المركز و آن را كه بر يمين او باشد يمين المركز و آن را كه بر يسار او باشد يسار المركز و واحد را در يكى از اين خانهاى 4 گانه وضع توان كرد . و چون او را در يكى از اين‌ها وضعكنند بضرورت او را 4 بيت فرزين باشد 2 در سطر مركز و 2 در سطر ديگر و در خانهاى فرزين سطر مركز 2 را وضع نتوان كرد بلكه در خانهاى فرزين سطر ديگر آن وضع توان كرد خواه فرزين يمينى بود و خواه فرزين يسارى . و چون 2 را در خانه فرزين بمينى مثلا بنهند اعداد طبيعى را همه بطريق سير فرزين به جانب يمين وضعكنند . و اگر خانه فرزين يسارى بنهند اعداد را بطريق سير فرزين يسارى وضعكنند و وضع را تغيير نكنند و همه اعداد را بطريق سير فرزين وضعكنند الا اعداديكه بعد از ضلع مربع يا اضعاف آن باشد . چنان كه در مربع 3 در 3 اعدادى كه بعد از سه و شش بود و در مربع 5 در 5 اعدادى را كه بعد از 5 و 10 و 15 و 20 باشد كه اين را به طريق ديگر وضع كنند . چنان كه ياد كرده شود اما وضع اعداد بطريق سير فرزين چنان باشد كه چون عددى را بنهادند عددى را بعد از او باشد در خانه فرزين او بنهند . و اگر او را خانه فرزين نباشد در آن سطر كه نوبت به دو رسيده است و خانه فرزين در آنجا ميبايد دورترين بيتى از بيت فرزين مطلوب اخذ كنند و عدد نوبت را در انجا بنهند دائما بر اين طريق روند و سير فرزين را اصلا اختلاف نكنند .