شمس الدين محمد بن محمود آملي

443

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

و آن مربعى باشد محيط بر دو خط متوازى و دو خط متلاقى متساوى و دو زاويهء حاده متساوى باشد و دو منفرجه متساوى و هر دو قطر او هم متساوى باشند و همچنان هر دو عمود او كه آن دو خطاند كه از هر دو نهايت اقصر المتوازيين بر اطول واقعند بر زواياى قائمه و مساحت او مضروب عمود اوست در نصف مجموع متوازيين و مراد به اين عمود جذر تفاوت است ميان مربع نصف تفاضل متوازيين و مربع احد المتلاقيين . مثلا كه در اين صورت كه نموده شد از دو ضلع متوازى يكى 15 است و ديگرى 27 و هر يكى از متلاقيان ده ، نصف تفاوت متوازيين كه 6 باشد مربع او 36 است . و چون از مربع زنقه كه صداست بيندازند 64 باقيمانده و هر عمودى جذر او باشد كه هشت است و مضروب او در نصف مجموع متوازيين كه 168 است مساحت او باشد و مربع ذى ذنقتين مختلفين و آنمربعى باشد محيط به دو ضلع متوازى و دو ضلع مختلف و زوايا درو قائمه نباشند برين وجه : مساحت او در اين صورت مثلا مضروب عمود اوست كه آن 12 است در نصف مجموع متلاقيين كه آن 13 است چه احد المتلاقيين « 1 » 6 است و ديگرى بيست و نصف اين مجموع 13 باشد و مضروب 12 در سيزده 156 و مساحت سطح دايره از ضرب نصف قطر او و در نصف محيط او حاصلشود و مساحت

--> ( 1 ) همه نسخهاى خطى كه داشتيم چنين بود و البته اين تصحيف ناسخ است و صحيح متوازيين است چون هرگاه عمود 12 باشد احد المتلاقيين از 12 بيشتر خواهد شد و ممكن نيست - 6 باشد و امثال اين اغلاط و تصحيفات در اين كتاب بسيار بود و ما در هر جا به قدر استطاعت اصلاح كرديم و براى نمونه و تنبيه اين يكى را به حال خود گذاشتيم