بر پنج قسمت كنند چون نسبت واحد با پنج كه مقسوم عليه است به خمس است خمس 40 بستانند مطلوب آن باشد . و چون خواهند كه سيزده سه را بر قسمت كنند چون نسبت واحد با سيزده كه مقسوم عليه است جزويست از سيزده سه جزو از سيزده جزو واحدى بستانند مطلوب آن باشد . و اگر مراتب را بعضى بر بعضى قسمت كنند عدد عقود مقسومرا بر عدد عقود مقسوم عليه قسمت كنند و خارج قسمترا نگاه دارند . پس اگر مرتبه مقسوم و مقسوم عليه هر دو متحد باشند خارج از مرتبه آحاد بضرورت از صحاح بود اگر مقسوم بيشتر از مقسوم عليه باشد و از كسور بود اگر مقسوم عليه بيشتر بود چنان كه اگر خواهند كه پانصد را بر صد قسمت كنند يا شش هزار را بر دو هزار و يا صد را بر چهار صد يا دو هزار را بر پنجهزار و اگر بمرتبه مختلف باشد آن را كه اعلى باشد با فروتر ازو بيك مرتبه رد كنند . چنان كه اگر خواهند كه هشت هزار را بر پنجاه قسمت كنند هشت را بر پنج قسمت كنند يكى و سه خمس بيرون آيد . پس مرتبه الوف را با مرتبه مآت رد كنند و بيكى صد گيرند و بسه خمس او شصت و اگر خواهند كه هشت صد هزار را بر چهل قسمت كنند 8 را بر 4 قسمت كنند دو بيرون آيد . پس مرتبه مات الوف را با مرتبه عشرات الوف رد كنند خارج از آن مرتبه باشد و هر يكى بيست هزار بود و اگر خواهند نود را بر چهار صد قسمت كنند نه را بر چهار قسمت كنند دو و ربعى بيرون آيد . پس مرتبه مات را با مرتبه عشرات رد كنند و دو و ربعرا با ده نسبت كنند 2 عشر و ربع عشرى باشد كه آن ثمن واحدى بود مطلوب باشد . و اگر كسور باشد اگر مخرج هر دو متحد باشند عدد مقسوم بر عدد مقسوم عليه قسمت كنند آنچه خارج باشد . از صحاح بگيرند چنان كه اگر خواهند 6