شمس الدين محمد بن محمود آملي

415

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

و اول مراتب اعداد را مرتبه آحاد خوانند و آن از يكى باشد تا 9 بزيادتى يكيك . و دويم را مرتبه عشرات خوانند و آن از ده باشد تا نود بزيادتى ده ده . سيم مرتبه مآت و آن از 100 باشد تا 900 بزيادتى صد صد و اين سه مرتبه را اصول مراتب خوانند ، زيرا كه هر چه بعد ازين بيايد مقيد بيكى از اينها كنند همچو آحاد الوف كه از هزار است تا 9 هزار و عشرات الوف كه از ده هزار است تا نود هزار و مآت الوف كه از صد هزار است تا نهصد هزار . و همچنين آحاد الوف الوف و عشرات و مات الوف الوف و آحاد الوف الوف الوف و عشرات الوف الوف الوف . چندانكه اعتبار ممكن باشند و هر چه آن را ضرب كنند در نفس خود جذر و شىء خوانند و مرتفع را از ضرب جذر در نفس خود مجذور و مال و مربع و مرتفع از ضرب جذر را در مال كعب و از جذر در كعب مال مال و از ضرب جذر در مال ، مال كعب و از ضرب جذر در مال كعب ، كعب كعب و از ضرب جذر در كعب كعب ، مال مال كعب . و از ضرب جذر در مال مال كعب ، مال كعب كعب و از ضرب جذر در مال كعب كعب ، كعب كعب كعب و همچنين چندانكه اعتبار ممكن باشد مثلا چون جذر 2 باشد مال 4 باشد و كعب 8 و مال مال 16 و مال كعب 32 و كعب كعب 64 بدينقياس . باب اول در ضرب و آن تحصيل مقداريست كه نسبت احد المضروبين با او همچو يكى باشد با مضروب ديگر چنان كه چون دو را بپنج ضرب كنند مقدارى حاصل شود كه نسبت 5 با او همچو نسبت يكى باشد با دو و چون ربعى را در نفس خود ضرب كنند مقدارى حاصل شود كه آن ربع ربع باشد كه نسبت ربع با او همچو واحد