شمس الدين محمد بن محمود آملي

377

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

و دويم حركات افلاك ممثله بر حوالى مركز عالم و اين حركت همچو حركت فلك ثوابتست بر همان منطقه و قطبين او و آن حركات اوجات و جوزهرات است بجز يك اوج عطارد كه آن اوج مدير است و بجز اوج قمر و ممثل و جوزهر او چنان كه ذكر رفت . و سيم حركت فلك خارج مركز شمس بر منطقه مسامت منطقة البروج و بر دو قطب مغاير هر دو قطب او و اين حركت در شبان روزى پنجاه و نه دقيقه و هشت ثانيه است . چهارم حركات افلاك حامله بر مناطق و اقطابى غير منطقه فلك اعظم و فلك البروج و اقطاب ايشان و او در شبانروزى مر زحل را دو دقيقه و هشت ثانيه بود و مشترى را چهار دقيقه و پنجاه و نه ثانيه و مريخ را سى و يكدقيقه و بيست و هفت ثانيه و زهره را پنجاه و نه دقيقه و عطارد را يازده درجه و پنجاه و هشت دقيقه و 16 ثانيه و قمر را بيست و چهار درجه و سى و سه دقيقه و اينجمله را حركت بر توالى خوانند و حركات افلاك تداوير از حركات مذكوره خارجست چه حركات اعالى آن ها اگر از مغرب بمشرق باشد حركات اسافل از مشرق به مغرب بود چنان كه مر تداوير خمسه متحيره را و اگر حركت اعلى از مشرق به مغرب بود حركت اسفل از مغرب بمشرق باشد . چنان كه تدوير قمر را و حركت تدوير زحل در شبان روزى پنجاه و هفت دقيقه و هشت ثانيه بود و حركت تدوير مشترى پنجاه و چهار دقيقه و نه ثانيه و حركت تدوير مريخ بيست و هشت دقيقه و حركت تدوير زهره سى و هفت دقيقه و تدوير عطارد سه درجه و هفت دقيقه و تدوير قمر سيزده درجه و سه دقيقه و اين حركات را بواسطهء ظهور انتقال جرم كواكب بحركات تداوير و ظهور اختلاف درو حركت خاصه و حركت اختلاف خوانند .