باب نهم در معرفت ميل : بدانكه ما ارتفاع نصف النهار هر يكى از انقلابين را بدآنچه آن ممكن باشد معلوم كنيم و بعد شمس از سمت الراس در هر يكى از آن دو وقت و فصل ميان ايشان بگيريم آن بعد باشد بين الانقلابين در دايره نصف النهار و نصف آن بعد هر يكى از ايشان باشد از معدل النهار كه آن جمله اجزاى ميلست و هرگاه كه زياده كنيم آن را بر بعد منقلب صيفى از سمت الراس آنعرض موضعى باشد كه در آن رصد كرده باشند و اما علم بميول جزئى محتاج شود بمقدماتى چند كه تقديم آن كنيم و آن اينست كه چون دو خط محيط باشند به زاويه همچو ا ب ا ج و متقاطع شود ميان ايشان دو خط ب ه ج د بر نقطه ز نسبت ج ا به ا ه مؤلف باشد از نسبت ج د به د ز و از نسبت ز ب به ب ه چه بيرون آيم ه ح را موازى ج د پس نسبت ج د به ه ح اعنى ج ا به ا ه مؤلف باشد از نسبت ج د به د ز و از نسبت د ز به ه ح اعنى نسبت ب ز به ب ه و همچنين ديگر بيان كنيم كه نسبت ج ه به ه ا مؤلفست از نسبت ج ز به ز د و از نسبت د ب به ب ا زيرا كه ا ح را بيرون آريم موازى ه ب پس نسبت ج ز به ز ح اعنى نسبت ج ه به ا ه مؤلفست از نسبت ج ز به ز د و از نسبت