همچو اهل چين و ترك و خراسان و عراق و فارس و شام الوان ايشان متوسط بود و مقادير اجسام معتدل و اخلاق پسنديده و هر چه از اينها به طرف جنوب مايل باشند بنا بر قرب ايشان از منطقهء البروج و ممر كواكب متخيره در فهم و ذكا قويتر باشند و حركات ايشان در سرعت و خفت مناسب حركات كواكب و آنها كه به طرف مشرق مايل باشند بنابر طلوع كواكب از آنجا و ظهور ايشان در آن طرف نفوس ايشان قويتر بود و تذكر بيشتر و آنها كه به طرف مغرب باشند نفوس ايشان ضعيفتر و نرمتر باشد و كتمان امور بيشتر كنند و آنها كه مساكن ايشان محاذى بنات نعش بود . همچو صقالبه و روس بواسطه كثرت بعد ايشان از بروج و حرارت آفتاب برودت ايشان غالب شود و رطوبت فضلى بسيار گردد و همه بغايت سفيد باشند و بد خلق سرد مزاج . و اينجمله دليل است بر آنكه احوال سفليات بيشتر مرتيط به احوال علويات باشد . د - آنكه چون آفتاب به اول درجه حمل رسد در بيشتر مواضع شب و روز يكسان شود و هوا معتدل گردد و نشو و نما در اشجار و نباتات پديد آيد و آب‌ها بسيار شود و چون به سرطان رسد حرارت زياده گردد و نبات به كمال رسد و ميوها نضج يابد و آب‌ها كم شود و چون به ميزان رسد باز شب و روز يكسان شود و حرارت كم گردد و ميوه‌ها بكمال رسند و بيشتر چشمها خشك گردد و برگ درخت زرد شود و فرو ريزد و نبات خشك شود و چون بجدى رسد برودت بر هوا مستولى گردد و برف و سرما پديد آيد . و على الجمله اختلاف فصول چهار گانه به سبب انتقال آفتاب در ارتفاع فلك ظاهرتر از آنست ببيان محتاج شود اما بيان تاثير قمر هم به چند وجه است . 1 - آنكه ما ميبينم كه چندانكه قمر در زيادتى بود اخلاط بدن بيشتر باشد و ظاهر بدن نرم‌تر و بشره خوب‌تر .