شمس الدين محمد بن محمود آملي
141
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
فصد و قى احتراز نمايد و غذا بيشتر خورد و غالبا از حدوث امراض ايمن باشد مگر كسى كه مزاج او در اصل بد افتاده باشد . و حينئذ اگر حرارت بر او غالب باشد بايد كه دعت و سكون اختيار كند و و مبردات و مرطبات بسيار به كار دارد و اگر يبوست غالب باشد در ادرار مرار كوشد و استفراغ آنكند بوجهيكه آسانتر بود و استعمال حمام پيوسته بعد از طعام كند و از مسخنات و رياضات قوى اجتناب نمايد و با دهان مرطبه تمريخ كند و اگر حرارت و رطوبت غالب باشد بايد كه رياضت باعتدال كند و پيش از طعام به حمام رود و در نقص فضول تهاون ننمايد . و اگر برودت غالب باشد باغذيه و اشربه حاره و ادهان مسخنه و معاجين كبار تدبير آن كند و بر حافظ صحت لازمست كه تا تواند به سفر و غربت نرود چه رعايت امور حفظ صحت در سفر برو دشوار بود و اگر ناچار باشد بايد كه پيش از سفر بدنرا از فضول پاك كند و به چند روز پيشتر از خروج رياضت بيشتر از عادت خود كند و كمتر خسبد و كمتر خورد و با خود چيزى كه گرسنگى و تشنگى برو آسان گرداند بردارد همچو روغن بنفشه كه در شمع كداخته باشد ، چه گفتهاند اگر يكرطل از آن بياشامد تا ده روز گرسنه نشود همچو بذر بقلة الحمقا كه اگر از او 3 درم بسر كه بياشامد تشنگى بنشاند و بايد كه غذاهائى كه تشنگى آرد همچو ماهى و قديد و حلواها و چيزهاى شور كمتر خورد تا اگر آب نيابد رطوبات اصلى تحليل نرود و بايد كه در راه سخن كم گويد تا دماغ ضعيف نشود و سير برفق كند و ممتلى نشود چه حركت در امتلاء بغايت مضر بود و اگر هوا گرم باشد سر خود را سايه كند و بر سينه بلعاب برزقطونا و عصاره بقلة الحمقاء طلا كند و بر روى نيز همچنان تا رنگ رو متغير نشود و پيش از آنكه بر نشيند چيزى از مبردات همچو سويق شعير و شراب فواكه تناول كند و اگر از آمدن سموم خوفى بود دهن و بينى را به چيزى ثخين ببندد و پياز منقوع بدوغ بخورد .