شمس الدين محمد بن محمود آملي

14

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

ا ب ج گيريم و د ه خط محدود از جهت د فقط و جدا كنيم ازو د ز مثل ب و ح ط مثل ج و رسم كنيم بر ز ببعد ز د دايره د ك ل و بر ح ببعد ح ط دايره ط ك ل پس هر دو متقاطع شوند بر ل ك و وصل كنيم ح ك ز ك پس آن مثلث ز ح ك باشد كه مطلوب است زيرا كه ك ز از او كه مساوي ز د است مساوى ا باشد و ضلع ر ح مساوى ب و ضلع ج ك كه مساوى ح ط است مساوى ج و هو المراد . كج - ميخواهيم كه بر نقطه مفروضه از خط زاويه بسازيم مثل زاويه مفروضه مثلا بر نقطه ا از خط ا ب مثل زاويه ج پس تعيين كنيم بر دو خط زاويه دو نقطه د ه و وصل كنيم د ه را و بر ا ب مثلثى بسازيم كه اضلاع او مساوى اضلاع مثلث ج د ه باشد و آنمثلث از ح است بر اينوجه كه ا ح مساوى ج د باشد و از مساوى ج ه و ح ز مساوى د ه پس زاويه كه ساختيم مساوى زاويه ج باشد و هو المراد . كد - چون دو ساق مثلثى مساوى دو ساق مثلث ديگر باشد هر يك نظير خود را و زاويه كه ميان اولين باشد بزرگتر بود از زاويه كه ميان آخرين باشد قاعده اولين أطول باشد از قاعده آخرين پس گوئيم مثلا هرگاه كه در دو مثلث ا ب ج د ح ز ضلع ا ب مساوى د ه باشد و ا ج مساوى د ز و زاويه آ اعظم از زاويه ه د ز پس ب ج اطول باشد از ه ز زيرا كه بسازيم بر د از د ه زاويه ه د ح مثل زاويه ب ا ج و فصل كنيم د ح را مثل ا ج و وصل كنيم ه ح را و آن مساوى ب ج باشد و وصل كنيم ح ز را پس از براى تساوى د ر د ح كه هر دو مساوى ا ج اند هر دو زاويه د ر خ د ح ز متساوى باشند و زاويه ه ر ح كه اعظم از يكى از ايشانست اعظم باشد از زاويه ه ح ز كه اصغر است از آن ديگر پس ه ح اعنى ب ح اطول باشد از ه ر و هو المراد . كه - هرگاه كه دو ساق مثلثى مساوى دو ساق مثلث ديگر باشد هر يكى مر نظير خود را و قاعده اولين اطول باشد زاويه ايشان اعظم باشد مثل مثلث ا ب ج د ه ر