اول لين و آن عبارتست از آنكه قبول اندفاع او از غامز به سهولت باشد و سبب او اسبابيكه اقتضاء ترطيب و لين بدن كند . دويم صلب و آن مقابل اوست و سبب او هم مقابل آن سيم معتدل ميان صلب و لين 5 - جنس ماخوذ از ملمس آلت و آن نيز سه قسمت : اول حار و سبب او امور مسخنه ب بارد و سبب او امور مبرده ج معتدل . 6 - جنس ماخوذ از خلاء عروق و امتلاء آن و آن هم سه قسمست : اول ممتلى و آن عبارتست از آنكه در تجويف عرق رطوبتى زياده از رطوبت هر عرق معتدل بود و سبب او آنچه سبب امتلاء شود ب خالى و آنمقابل اوست و سبب نيز همچنان سيم معتدل . 7 - جنس ماخوذ از كيفيت قرع حركت عرق مرا صابع را و آن سه قسم است : اول فوى و آن عبارتست از آنكه مقاوم اصبع شود و دفع او كند عند الانبساط و سبب او جميع آنچه تقويت قوت كند از اغذيه و اشربه معتدل و فرح نيز چون باعتدال بود ب ضعيف و سبب او مقابل آن ج معتدل . 8 - ماخوذ از استوا و اختلاف نبض و اين دو قسمست : اول مستوى كه عبارتست از تشابه نبض در جميع حركات محسوسه تحت الاصابع يا در هر جزوى از اجزاء نبضهء واحده و سبب او جرى اسباب نبضست بر مجرى طبيعى ب مختلف كه مقابل اوست و سبب او ثقل ماده است يا مقاومت قوة با مرض يا امرى وارد از خارج كه منافى طبيعت بود همچو فزع و هم مانند آن و جنس ماخوذ از انتظام و عدم انتظام كه بعضى بواسطه آن اجناس را ده نوع نهاده اند بحقيقت عايد به اين جنس است . 9 - جنس ماخوذ از حال وزن و اين به دو قسمست : اول جيد الوزن و مراد بجودت وزن آنست كه زمان حركت و سكون در او محفوظ باشد بقياس باسن او و سبب او جرى اسباب نبضست بر مجرى طبيعى .