خيرات ديگر را بنمايد . زياده آنكه ، در زراعت كه ما نحن فيه و محل كلام است بعد از فشاندن تخم ، ديگر از براى بندگان تصرفى نمىباشد و خداوند به آلتيّت و وساطت اسباب و آلات غيبيه ، آن تخم را در زمين از هم مىشكافد و سبزه را از آن بيرون مىآورد و بعد از آن ساق ، برگ و سنبله را بر آن مترتب مىگرداند و تربيت مىدهد تا يكى را هفت صد و بيشتر مىگرداند به انواع اختلافات در رنگ ، بوى ، طعم ، شكل ، مقدار ، خاصيت و غير ذلك را . پس رازق و زارع خداوند است و ارزاق بندگان را به حكمت بالغهء خود ، در زاويه‌هاى زمين ، پنهان و مستور داشته و بندگان را به طلب آنها فرستاده و آنها را آلت و وسيله و سبب از براى اظهار آنها فى الجمله قرار داده است و هريك از شاگردان و مزدوران كه اين معنى را بفهمند و به نيت امتثال امر خداوند و خلافت از او ، اقدام بر شغل زراعت نمايند ، تمام حركات و سكنات ايشان ، عبادت و بندگى خواهد بود كه موجب اجر عظيم و ثواب جزيل در آخرت خواهد گرديد و حقيقت معنى « الدنيا مزرعة الآخرة » در شأن ايشان خواهد بود و به اجر ، نفع و ثمرات دنيويهء زراعت خود ، نيز رسيده‌اند . و در حديث است كه « انّ المتقين شاركوا اهل الدنيا فى دنيا هم و ما شاركوهم فى آخرتهم » « 1 » . يعنى به درستى كه اهل تقوى و اهل آخرت و آنها كه در اعمال ، خدا و آخرت را در نظر و در نيت دارند ؛ شريك شدند با اهل دنيا در دنياى ايشان و اهل دنيا كه در همه اعمال ، خود را و محض دنيا را در نظر دارند شريك نشدند با اهل آخرت ، در آخرت ايشان و ما حصل آن است كه هركسى كه طالب آخرت باشد همان دنيايى كه ، اهل دنيا طلب آن مىباشند نيز به آن مىرسد و به سبب حصر نيّت در آخرت ، دنيا از او فوت نمىشود و بر عكس آن ، هركسى كه طالب دنيا باشد و دنيا را به جهت دنيا بخواهد و نيت او منحصر در آن باشد ، همان آخرتى كه اهل آخرت طالب آن مىباشند از او فوت مىشود و به او

--> ( 1 ) . بحار 33 : 581 / 726 باب 30