جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

16

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

سرانجام با اصرار زياد يكى از فرزندان فتحعليشاه ، يعنى محمد تقى ميرزا كه به « حسام السلطنه » ملقب بود و حكومت بروجرد و اكثر طايفه بختيارى را بر عهده داشت ، در بروجرد رحل اقامت افكند و در همان شهر نيز بدرود حيات گفت و مدفون گرديد . در دوره‌اى كه تاج و تخت زنديه و عنوان سلطنت ايران در ميان جمعى از برادرزادگان و بنى اعمام وكيل ، دست به دست مىگشت و در طول اين مدت ( 1193 - 1209 ) فرصتى بسيار مناسب براى خان قاجار فراهم آمد و هرج‌ومرج و زدوخورد مدعيان سلطنت به منتها درجه رسيد ؛ كشفى دوران كودكى و رشد خود را در فارس و يزد سپرى مىكرد و از دور و نزديك ، جدال براى تصاحب قدرت و بىثباتى را مشاهده مىنمود . با به پايان رسيدن سلطنت آغا محمد خان ، كشفى در حدود سال 1211 ، ايران را به قصد عراق ترك گفت و طى دو دوره يعنى از سال 1211 تا 1228 و 1228 تا 1231 - با بيانى كه قبلا گذشت - در نجف اشرف سكونت گزيد و دوران خوف و اضطراب ناشى از هجوم وهابيون به عراق را به خوبى لمس نمود . كشفى در اواسط سلطنت فتحعليشاه ( 1233 ) به ايران بازگشت و دوره سلطنت محمد شاه ( 1250 - 1264 ) و نيز سه سال از سلطنت ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ) را درك نمود و سرانجام در سال 1267 در بروجرد وفات يافت . بدين ترتيب كشفى در دورانى مىزيست كه اوضاع داخلى ايران به علت دست به دست شدن قدرت سياسى در دوره پادشاهى جانشينان كريمخان زند ، كشمكشهاى داخلى و دوره نضج و قوام سلطنت قاجاريه ، طغيانهاى شديد سرداران قديم آغا محمد خان و منسوبين قاجار عليه سلطنت ، رقابت و درگيرى برخى از آمرا در گسترش قلمرو خويش ، جنگ‌هاى ايران و روسيه و درگيريهاى ايران و عثمانى ، دستخوش

--> يك قصبه را مركز قرار داد . چنانچه دو سال ، هر جا توقف مىنمود ، بروجرد ، اصفهان ، يزد ، اصطهبانات و عاقبت الامر در بروجرد ، روانش به عالم باقى شتافت . »