جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
151
ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )
بهترين اخوان و برادران دينى خود مىباشد و نهايت احتياط را در كار خود به كار مىبرد . پس محكم مىنمايد خداوند از اين صنف ، اركان او را و عطا مىفرمايد به او در روز قيامت امان او را . و مثل اين حديث است در تفصيل مقصد دنيوى علماى سوء و اهل دنيا ، فرمودهء امام محمد باقر عليه السّلام كه ؛ « من طلب العلم ليباهى به العلماء او يمارى به السفهاء او يصرف به وجوه الناس فليتبوء مقعده من النار انّ الرياسة لا تصلح الّا لاهلها » « 1 » . يعنى كسى كه تحصيل علم را بنمايد براى اينكه مباهات ، تفاخر و سركشى بكند به آن علم بر علماى حقّانى يا اينكه جدال و بحث بنمايد به واسطه آنها با سفهاء و جهله ، يا اينكه بگرداند به سبب آن ، روى مردمان را به سوى خود و مريد جمع كند و رياست نمايد . پس بايد كه مهيّا بنمايد و مىنمايد جاى و مكان خود را از آتش جهنم . به درستى كه رياست نمودن درست نمىباشد مگر براى اهل آن و اهل آن كسانى مىباشند كه علم را به جهت اين مقصد به كار نمىبرند بلكه مردمان به حكم فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ « 2 » در دور ايشان جمع شدهاند و مىشوند و آن رئيس ايشان است لكن بدون ادعاى رياست و مردمان مريدند بدون ادعاى او مرشديت و مراديّت را و اين را رياست الهيّه گويند . يعنى خداوند براى او رياست را مهيا و جعل فرموده است هرچند كه او نخواهد . چنان كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرموده كه « أنا نبيكم و لا فخر لي » « 3 » . يعنى من پيغمبر و رئيس شما هستم و لكن فخر و بزرگى بر شما نمىكنم و طالب تفاخر و رياست نمىباشم . و از جمله احاديثى كه علما را بر دو قسم بيان فرمودهاند ، اين حديث نبوى است ؛ « العلماء رجلان رجل عالم اخذ بعلمه فهذا ناج و عالم تارك لعلمه و هذا هالك و ان اهل النار ليتأذون من ريح العالم التارك لعلمه و ان اشدّ اهل النّار ندامة و حسرة رجل دعا عبدا الى اللّه فاستجاب له و
--> ( 1 ) . كافى 1 : 47 / 6 ( 2 ) . نحل : 46 ( 3 ) . ارشاد القلوب : 231