مقالت اوّل اندر منافع مرد و زن اوّل بدان كه چون نطفه در رحم ماده حاصل شود و قرار گيرد و منى از قوّت و حرارت پيدا گردد ، و از دماغ و دل و جگر بيايد و نفس كلّى بدان رسد ، مانند زردهء خايه باشد دم الطمث بازبندد ، و هم چون سپيدهء خايه پيرامن‌ش درآيد ، چنانك پنيرمايه اندر شير تازه ، پس علقه گردد . ماه اوّل در تدبير زحل باشد ، و از بهر آنك طبع زحل و نطفهء [ 5 ر ] ماده هر دو سرد و خشك‌اند ، سكون حاصل آيد ، و از جهت سرما بر حال خويش ماند و ماده به دو مىپيوندد چون روغن به فتيلهء چراغ . ماه دويم تدبير مشترى را باشد ، مزاج اعتدال پذيرد و به دو قسم شود ، لطيف علو گيرد و مرد چو اين پديد آرد و كنيف به زير افتد و دست و پاى و قبل و دبر گردد ، و هضم و نضج حاصل آيد ماه سيم تدبير با مرّيخ افتد ، قوّت روحانى مستولى گردد و گرمى بيفزايد و از آنك طبع مرّيخ گرم و خشك است و اين وقت مضغه باشد . ماه چهارم تدبير آفتاب را باشد . چون نطفه در رحم افتد بر همه حال درجه‌اى از فلك طلوع كند و آفتاب در درجه برجى يابند ، و چون به مدّت