محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )
27
آيين شهردارى ( فارسى )
دور باش و دور باش در ميان نبود . اما تو ، اينك مردم را در حضور تو مىزنند . مهدى پرسيد اين كيست ؟ گفتند : سفيان ثورى . گفت : اى سفيان اگر « منصور » بود تو چنين گستاخى نمىكردى . گفت : اگر از ماجراى منصور آگاه بودى به چنين كارى برنمىخاستى . پس از رفتن سفيان به مهدى گفتند كه وى تو را زيباروى ( حسن الوجه ) خطاب كرد نه امير المؤمنين . فرمان داد او را طلب كنند . كسان به دنبالش رفتند و او را نيافتند . ابو الدرداء گويد : اگر مردى در ميان همهء همسايگان و دوستان محبوب و محمود باشد بدان كه او مداهنه كار است . دانشمندى گفته است : كار نيكو هر كردار يا گفتار يا قصدى است كه شرعا خوب باشد ، و ناشايست هر كردار يا گفتار يا قصدى است كه شرعا ناروا باشد . نهى از منكر در مورد ترك واجب دينى و كار حرام واجب است ، اما در مورد ترك مستحب و كار مكروه مستحب است . و نهى از منكر بايد در صورت امكان با دست و گرنه با زبان و گرنه با دل باشد ، و مردم و كارداران را واجب است كه بدان همت گمارند و انجامدهندگان را يارى و تقويت كنند تا دين حفظ شود . و واجب است نهى كسى كه امر به معروف را ترك مىكند . و بايد نهى از منكر به طريقهء سهل و نرم باشد اگر نتيجه نبخشيد درشتى كنند و گرنه به امام شكايت برند . شخص غير مكلف را نهى از منكر نبايد كرد جز به سبب تأديب و بازداشتن از ناشايست ، و همچنين است كافر ذمى كه تظاهر به كار منكر نكند . اقسام امر به معروف امر به معروف بر سه گونه است : نخست آنچه به حقوق خدا بازبسته است . دوم آنچه به حقوق آدميان و سوم آنچه ميان آن دو مشترك است . اما گونهء نخستين خود دو قسم است يكى آنكه امر بدان در صورت جماعت واجب مىشود نه انفرادى ، مانند ترك نماز جمعه در وطن مسكون كه اگر مثلا گروه