مهربانى بيند و به حق گرايد و اگر قصد انكار داشته باشد عدول كند و از گناهى كه بدان اصرار داشت بازگردد . هرگاه محتسب تأديب گناهكار را به تأخير اندازد مأموران بايد چنين كنند و بىفرمان او سرش را باز نكنند و چون به ضرب فرمان دهد قصد محتسب را بدانند كه آيا با تازيانه مىخواهد يا شلاق ؟ زيرا تأديب هركس بايد متناسب با وضع او و كيفيت گناهش باشد . و همهء اين امور دربارهء تعزير است كه شامل ضرب و قفا زدن و حبس و سرزنش و توبيخ است ، و عفوى كه مقرر شده است در حق اللّه است نه حق الناس . اگر محتسب امرى را كه بدان موظف است فروگذارد گناهكار است و اگر شكايت مكرر شود و به گرفتن حق اقدام نكند ولايتش شرعا ساقط مىشود يا از شايستگى حسبت و نيز از مروت و عدالت مىافتد ، اما اگر از آن امر ناتوان باشد بايد به امام يا نايب او واگذار كند . بر سلطان واجب است كه معيشت كافى براى محتسب مقرر دارد و در آن تعجيل كند و دستش را باز بدارد و با او معارضه نكند و از شفاعت دربارهء خواص يا عوام در نزد او بپرهيزد . و اللّه اعلم .