محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )
160
آيين شهردارى ( فارسى )
باب چهل و دوم در حسبت بر گرمابهها و بيان سود و زيان گرمابه محتسب بايد فرمان دهد كه گرمابهداران گرمابه را اصلاح و آب را گرم نگاه دارند . يكى از حكيمان گفته است : بهترين گرمابهها آن است كه بنايش قديم و فضايش وسيع و آبش شيرين باشد . بدانكه اثر طبيعى گرمابه گرم شدن به وسيلهء هواى آن و خيس شدن به وسيلهء آب آن است ، سراى اول خنككننده و خيساننده و سراى دوم گرم و نرمكننده و سراى سوم گرم و خشككننده است . گرمابه را سود و زيانى است . اما سودهاى آن بازشدن مسام بدن و ريختن زيادهها و بازشدن بادها و بسته شدن مزاج ، در صورتى كه كار كردن آن به سبب ناگوارى خوراك بوده باشد ، و پاكيزگى از چرك و عرق ، زايل شدن خارش و جرب ، و نرم شدن بدن و خوبى هضم و نضج سرماخوردگى و زكام و استوار شدن ( مصونيت ؟ ) در برابر بعضى از تبهاست . اما زيانهاى گرمابه اين است كه بدن را سست و حرارت آن را در مدت درنگ در گرمابه ضعيف مىكند و اشتها را از ميان مىبرد و قوهء باه را ناتوان