سيد حسن خواجه نقيب الاشراف بخاري ( نثارى )

مقدمهء مصحح 40

مذكر احباب ( فارسى )

در ترجمهء سند المحدّثين خواجه مولانا ابن روزبهان اصفهانى آمده است : مستحب است كه ابتداى مجلس حديث به قرائت قرآن باشد و قارى خوشخوان بايد و بعد از آنكه اين حمد را گويد : الحمد للّه رب العالمين على كلّ حال و الصلاة و السّلام على سيّد المرسلين كلما ذكره الذاكرون و كلما غفل عن ذكره الغافلون ، اللهمّ صلّى عليه و آله و سائر النبييّن و على كلّ سائر الصالحين . . . ، مستحب است كه ثنا گويد بر شيخ وقت خود روايت كردن حديث را از وى . و هر گاه كه خواهد به مجلس حديث حاضر شود ، بايد كه اقتدا به امام مالك كند . و بايد كه در راه حديث نگويد و به سرعت حديث نگويد و استاده حديث نگويد و آواز بلند نكند . و مستحب است كه اقبال نمايد به همه حاضران و شمرده و آهسته گويد بر وجهى كه همه او را دريابند . از سوى ديگر نسخه‌هايى از مذكّر احباب در دست است كه كاتب به همهء جهات در متن كار مؤلّف تصرّف كرده و تقريبا گزيده گونه‌اى از آن ارائه داده ، با اين خصيصه كه بسيارى از واژه‌ها را نيز به ذوق و سليقهء خود تبديل كرده است . از جملهء اين نسخه‌ها ، نسخه‌اى است كه مرحوم هاشم شايق ( شاعر افغانستانى ) از روى كتابخانهء برلين ( شمارهء 645 ) - كه به خطّ نستعليق ويسى هروى ( شاعر سدهء 10 ه . ق . ) كتابت شده - نويسانيده است ( نگاه كنيد به تصوير شمارهء 3 ) . آقاى هاشم شايق متن تذكره را تلخيص كرده و هم در مواردى بسيار در آن تصرف نموده است . از روى اين نسخه ، دو دانشمند زنده‌ياد : آقايان سرورگوياى اعتمادى و سعيد نفيسى ، نسخه‌هايى براى خود فراهم آورده‌اند كه البتّه همان عيب نسخهء هاشم شايق را دارند . بارى ، مذكّر احباب از جمله تذكره‌هائى بوده است مشهور ، و مقبول اهل ادب فارسى . به اين مناسبت ، نسخه‌هاى عديده‌اى از تذكرهء مورد بحث نويسانيده‌اند كه نگارنده تاكنون بالغ بر پانزده نسخهء آن را در فهرستهاى نسخ خطّى كتابخانه‌هاى شرقى و غربى جهان شناسايى كرده است . از آن جمله است : نسخهء كه در كتابخانهء موزهء بريتانيا با مشخصات زير نگاهدارى مىشود : British Museum Ms . dated 987 / I 579 - 80 اين نسخه كه از دقيقترين نسخه‌هاى مذكّر احباب است به خطّ نستعليق ، توسط احمد بن