شرف الدين محمد بن مسعود مسعودى بخارى
94
مجمع الاحكام ( فارسى )
آن كوكب را در آن خانه شمرند « 1 » در دوم آن خانه شمرند مگر ايشان را اين حال به تجربه معلوم گشته باشد * و الا اين حكم « 2 » خانه مستولى باشد * و آن آن كوكب بود كه شهادت و نصيب وى در آن خانه زيادت از آن ديگرى بود و مقادير نصيبها را با يكديگر نسبتى است ، و آن نسبت ببايد دانست تا معلوم شود كه نصيب كدام كوكب در خانه ( اى ) « 3 » كه مطلوب باشد زيادت است ، و ميان علماى متقدم اختلاف « 4 » است . ابو ريحان ميگويد كه نصيب خداوند خانه پنج جزو به هم و نصيب خداوند شرف چهار جزو و نصيب خداوند حد سه جزو و نصيب خداوند مثلثه دو جزو و نصيب خداوند ( وجه « 5 » ) يك جزو . و چون خواهيم « 6 » كه مستولى بر درجهاى از درجات فلك بدانيم ، بنگريم تا در آن درجه چند كوكب را نصيب است و هر كوكبى را چند نصيب است آن نصيبها را جمله كنيم و نگاه كنيم هر كدام را نصيب بيشتر بود ، مستولى بر آن درجه آن كوكب بود و اگر نصيب دو كوكب برابر افتد ترجيح آن را باشد كه در آن خانه باشد تا بدان جزو نظرى دارد ، بلكه نصيب اندك يا نظر راجح باشد بر نصيب بشارتى نظر . و حكيم گوشيار وجه « 7 » را اعتبار نمى [ د ] « 8 » نهد و صاحب مثلثه بر صاحب حد مقدم ميدارد ، چنين گويد : خداوند خانه را چهار شهادت ( و ) نيم و خداوند شرف را سه شهادت و اول خداوند مثلثه را يك شهادت و خداوند حد شهادت * [ و هرگاه كه خداوند مثلثه را يك شهادت و خداوند حد را يك شهادت « 9 » * ] و هرگاه كه خداوند نصيب در نصيب خويش باشد نصيب
--> ( 1 ) . م . نشمرند . ( 2 ) . م . بالاى فاصله دو ستاره را خط كشيده و در حاشيه نوشته تعريف ستولى ( مستولى ) . ( 3 ) . م . خانه . ( 4 ) . م . خلاف . ( 5 ) . در ح . جاى يك كلمه سفيد است . ( 6 ) . متون خواهم . ( 7 ) . م . حكيم گوشيار گويد وجه را . از حكيم تا گويد خط خورده و در حاشيه نوشته شده : به تعريف فرمند فرمودند گوشيار . ( 8 ) . م . نمىنهند . ( 9 ) . فاصلهء دو ستاره در ح . تكرار شده است در يك سطر .