على اكبر دهخدا در لغت‌نامه و جلال الدين همانى در مقدمهء التفهيم مطالب دقيق و درستى را دربارهء مسعودى متذكر شده‌اند . ذكر همهء اشتباه‌ها و انحراف‌ها بىمورد است . اكنون به شرح حال مسعودى مىپردازيم . شرف الدين محمد بن مسعود مسعودى مروزى بخارى حنفى از دانشمندان بزرگ قرن ششم و دههء اول قرن هفتم است . ظاهرا عمرى دراز را در تحصيل و ترويج رياضى ، نجوم ، احكام نجوم و فلسفه گذرانده است . از او با صفات و القاب شيخ امام اجل ، عالم فيلسوف متكلم در منابع مختلف سخن رفته است . سال تولد او معلوم نيست . كهن‌ترين تاريخى كه در آثار او ديده مىشود 544 هجرى قمرى است كه در آن سال مطالب خود را براى تأليف الكفاية فى علم الهيئة گردآورى مىكرده است « 1 » اگر كوچك‌ترين ترديدى در اين تاريخ وجود داشته باشد . مىتوان آن را به كمك ترجمهء فارسى اين كتاب ، يعنى جهان دانش از بين برد چه در آن آمده است : « و اوقات طلوع منازل قمر . . . در اين جدول نهاده است از اول سال هزار و چهارصد و شصت [ و ] دوم از تاريخ اسكندر تا سال هزار و پانصد و بيست و هشتم هم از اين تاريخ . . . » « 2 » مطابق حساب ، آغاز سال 1462 تاريخ معروف به اسكندرى برابر هفتم جمادى الثانى 545 هجرى قمرى و آغاز سال 1528 برابر بيست و هفتم جمادى الثانى سال 613 هجرى قمرى است . يعنى اين جدول‌ها را تقريبا از يك سال پس از تاريخ اول ( 544 ) تنظيم كرده است . اين بدان معنى است كه او در اين دو سال ( 545 - 544 قمرى ) مشغول تأليف الكفاية بوده است . ترجمهء اين اثر يعنى جهان دانش ، چنان كه در خود كتاب آمده است در سال 549 هجرى برابر 523 يزدگردى صورت گرفته است .

--> ( 1 ) . اين تاريخ هم در جهان دانش و هم در الكفاية ( نسخهء مجلس شوراى ملى ) آمده است . ( 2 ) . جهان دانش ، ص . 115 .