بار دوم جوامع توسط شاعرى به نام نجاتى جهت شاهزاده سلطان محمود ( 1441 - 1481 ميلادى ) ترجمه شده است كه اين يكى هم مفقود است و با اينكه يك ترجمه تركى بدون نام مترجم در كتابخانهء وينه وجود دارد معهذا نمىتوان گفت كه اين نسخه ترجمهء ابن عربشاه است يا نجاتى و يا صالح بن جمال . سومين ترجمهء جوامع به تركى از آن صالح بن جمال است كه به خواهش سلطان بايزيد بن سليمان ( متوفى به سال 973 ه ) فراهم آمده است و در كتابخانهء بودلين نگاهدارى مىشود « 1 » . خلاصه‌اى هم از محمد بن اسعد بن عبد اللّه - التسترى كه در كشف الظنون ذكر شده است . در كتابخانهء نورى عثمانيه موجود است . ترجمهء مختصر و منتخب ديگرى هم به نام كتاب العجائب و الغرائب در موزهء بريتانيا نگاهدارى مىشود [ Or . 1874 ] كه تاريخ 1113 هجرى دارد . نسخى كه در هندوستان و تركيه و ايران استنساخ شده و در فصل بعد شرح آن مىآيد دليل وافى بر اهميت اين كتاب است . تمتع مستشرقين از جوامع الحكايات در قرون 13 و 14 هجرى - در بين شرق‌شناسان متمتع از جوامع نام سر ويليام اوسلى Ouseley در صدر قرار دارد . وى طى سفرهايش به ايران ( 1810 - 12 ميلادى ) از اصطخر و زند و پازند صحبت مىكند و از جوامع الحكايات ضمن شرح زرتشت « 2 » نام مىبرد و اشاره‌اى نيز به نسخ خطى اين كتاب دارد . سپس ادوارد توماس از كارمندان دولتى بنگال كه مقالات ( در باب رسول باستانى هند « 3 » ) اثر ج پرينسب را به سال 1858 ميلادى به چاپ رسانده است حكايت عمرو ليث و كملو ( Kamlu ) ( ؟ ) را ذكر مىكند « 4 » و

--> ( 1 ) - نگاه كنيد به : ( [ sale 47 ] Ethe ? Cat . Bodl . No . 331 . Column 179 a ) ( 2 ) - جوامع باب هشتم از قسم سوم همين مجلد - جلد دوم 4 - 363 ص Travels etc . ( 3 ) - J . Prinsep , s Essays On Indian Antiquities etc . ( 4 ) - جوامع نسخهء A باب دوازدهم از قسم اول حكايت 631 - رسوم باستانى هند ص 317 و 18