تحرير شده . دستهء دوم و سوم ، نسخى است كه در مصر در ادوار اخيره نوشته شده است . اختلاف ما بين نسخ خطى ، زياد است . ولى در حكايات صدر كتاب ، همه مشترك هستند و بعضى حكايات ملحقهء مصرى در بعضى نسخ وجود ندارد . اخيرا شنيده شد كه در روسيه ، نسخهء خطى قديمى از هزار افسانه بدست افتاده است . ولى كمّ و كيف اين خبر هنوز محقق نگرديده . اولى ترجمهء اين كتاب به زبان فرانسه بتوسط انطوان گلان Antione Gaulland در 1712 - 1714 اتفاق افتاده و ترجمهء او ، اين كتاب را در مغرب زمين مشهور و معروف كرد و تاثيرات عمده در تاريخ ادبى اروپا نمود . ولى اين ترجمه از لحاظ صحت مطالب و انطباق آن با اصل ، نواقصى و معايبى داشت . تا اينكه ويليام لين انگليسى در 1840 ، ترجمه صحيحى از آن بلغت انگليسى انتشار داد كه محتوى تحقيقات در اصل و مأخذ كتاب و متضمن يادداشتها و حواشى نافع بود . بعد از او سر ريچارد بورتن Sir Richard Burton انگليسى در 1885 ترجمه ديگرى كامل‌تر از نسخه ويليام لين منتشر ساخت . و بعد از او دو ترجمه آلمانى بتوسط Inselverlag و بفرانسوى بتوسط مسيو ماردروس Mardrus در 1899 منتشر گرديد و تاريخ طبع نسخ اصلى عربى كتاب از اين قرار است : 1 - طبع كلكته در چهار جلد 1842 - 1839 م . 2 - طبع برسلو در دوازده جلد 1843 - 1835 م . 3 - طبع بولاق مصر در چهار جلد 1251 ه 1863 م ( كه ظاهرا ترجمهء فارسى اخير از روى آن شده است ) . 4 - طبع قاهره . 5 - طبع بيروت 1912 م .