عبد الله بن قدامة ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

47

كتاب التوابين ( توبه كنندگان ) ( فارسى )

و از آن اميد خير دارم بشكنم ! در اين هنگام بود كه خداوند به يونس وحى فرستاد كه مىبينى اين كوزه‌گر چگونه از اينكه به او فرمان به شكستن كوزه‌هايش دادى خشمگين شد ، و حال آنكه از من نابودى قوم خود را خواستى ، براى تو چه سختى و رنجى داشت كه صد هزار تن يا فزون بر آن از قوم تو اصلاح شوند . خداوند سبحان مىفرمايد : « و اگر اين نبود كه او از تسبيح‌كنندگان بود ، همانا تا روزى كه همگان برانگيخته شوند در شكم ماهى گرفتار مىبود » . « 22 » يعنى يونس پيش از آنكه بلا نازل شود از نمازگزاران بود . ابن عباس مىگويد : هركس به هنگام آسايش به ياد خدا باشد ، خداوند در گرفتارى او را ياد مىكند و دعايش را مىپذيرد و هركس در آسايش از خداى غافل باشد و در گرفتارى خدا را ياد كند ، حق‌تعالى دعايش را برنمىآورد و خداوند متعال فرموده است : « - و ياد كن - همدم ماهى را كه چون خشمگين برفت و پنداشت كه هرگز بر او تنگ نخواهيم گرفت ، پس ندا كرد در تاريكىها كه پروردگارى جز تو نيست ، منزهى تو ، و همانا كه به تحقيق من از ستمگرانم » . « 23 » همچنين خداوند فرموده است : « پس برآورديم دعاى او را و او را از اندوه رهانديم و اين‌گونه گروندگان را رهايى مىدهيم » . « 24 » خداوند متعال بدين‌گونه مىفرمايد نسبت به نيكوكاران هم هنگامى كه در خطا مىافتند و توبه مىكنند همين‌گونه رفتار مىكنم و توبه آنان را مىپذيرم . ابن عباس مىگويد : رسول خدا ( ص ) مىفرمود : برادرم يونس در تاريكىها خداوند را با اين دعا فراخواند و خداوندش رهايى بخشيد ، و هيچ مؤمن اندوهگينى خداوند را با اين دعا فرانمىخواند مگر اينكه خداى عز و جل گره از كارش مىگشايد ، و اين وعده خداوند است كه خلاف ندارد . « 25 »

--> ( 22 ) . آيات 142 و 143 سوره الصافات . ( 23 و 24 ) . آيات 86 و 87 سوره انبياء . ( 25 ) . خوانندگان ارجمند توجه دارند كه موضوع يونس عليه السلام و گرفتارى او در سوره‌هاى يونس ، انبياء ، صافات آمده است و بخش عمده مطالبى كه ابن قدامه مقدسى آورده است در تفاسير فارسى و عربى قرآن آمده است و براى نمونه به ترجمه تفسير طبرى صفحات 692 / 687 ، و تفسير كشف الاسرار ص 344 ، ج 4 و همان كتاب صفحات 298 - 302 ، ج 6 ، و تفسير ابو الفتوح رازى صفحات 50 - 55 ، ج 8 و ترجمه نهاية الارب نويرى ، صفحات 165 / 173 ، ج 9 به قلم اين بنده ، تهران اميركبير ، 1365 ش مراجعه فرماييد .